توجيه معرفت‌شناختي بداهت قاعده‌ «اعطاء» و نقد اشكالات

قاعده «معطي الشيء لايكون فاقداً له» از قواعدي است كه فلاسفه به بداهت آن اذعان دارند؛ زيرا ملاك بديهيات اوليه بر آن صادق است؛ يعني از تصور موضوع (معطي الشيء) و محمول (لايكون فاقداً له) بدون نياز به هيچ واسطه ديگري به صدق آن حكم مي‎شود. همچنين ملاك بديهيات فطري بر آن صادق است؛ يعني مي‌توان گفت مفاد اين قاعده قضيه‌اي است كه قياس خود را همراه خود دارد و ساير انواع بديهي مانند مجربات، مشاهدات، متواترات و حدسيات، قضايايي شخصي‌اند؛ لذا همان‏گونه‏كه نمي‎توان قاعده‌اي عقلي را كه ويژگي آن كليت و همه‌شمولي است بر اساس اين نوع قضايا توجيه نمود، به همان ترتيب نمي‎توان قائل به ابطال آن از طريق تجربه و يا راه‌هاي ديگر شد. مهم‏ترين اشكال مخالفان در رد اين قاعده ناسازگاري‌هايي است كه مفاد اين قاعده با بسياري از مسائل خداشناسي پيدا مي‏كند كه پاسخ آنها فقط از طريق قول به اصالت وجود ممكن خواهد شد.