تأثير فرهنگ بر ادبيات و برخي دلالت‌هاي معرفت‌شناختي آن

دو مقوله «فرهنگ» و «ادبيات» از مهم‏ترين عناصر نرم‌افزاري حيات آدمي‌اند و مبحث مناسبات و تعاملات آن دو از  مباحث اساسي «فلسفه فرهنگ» از سويي و «فلسفه ادبيات» از سوي ديگر است. مسئله اين نوشتار بررسي چگونگي تأثير فرهنگ بر ادبيات و برخي دلالت‌هاي معرفت‌شناختي آن از رهگذر كاربست روش مطالعه عقلي و فلسفي است. اين مقاله ادعا دارد با فرض اختيار يك تلقي از تلقي‌هاي متعدد اين دو مفهوم، تأثيرگذاري فرهنگ بر ادبيات در چارچوب علل اربعه وجود شي‎ء قابل بررسي است. اتخاذ اين روش آشكار مي‌كند در عين استقلال مفهومي فرهنگ و ادبيات، فرهنگ بر علل وجودي و ماهوي ادبيات تأثير مستقيم مي‌گذارد و نتيجه آنكه هر فرهنگي ادبيات متناسب خود را مي‌پروراند؛ هرچند اين پرورده كه از عناصر فرهنگ تغذيه كرده، باعث بالندگي و تقويت و تحكيم آن فرهنگ ‌شود. در اين ميان «بينش»، «گرايش»، «منش» و «كنش» به عنوان موضوع ادبيات از سويي و مؤلفه‌هاي فرهنگ از ديگرسو مهم‌ترين نقطه تلاقي اين دو عنصر است و اين تأثير داراي دلالت‌هاي معرفت‌شناختي قابل توجهي است.