تأثير تغييرات كاربري اراضي و دبي بر ضرايب منحني سنجه‌رسوب معلق در حوزه‌هاي جنگلي زاگرس

در پژوهش پيش‌رو تأثير تغيير كاربري اراضي و دبي متوسط سالانه طي دوره 30 ساله (1395-1366) بر ضرايب منحني سنجه رسوب سه حوزه آبخيز جنگلي سيدآباد، شاه‌بهرام و شيوزهره در استان‌هاي كهگيلويه و بويراحمد و فارس مورد بررسي قرار گرفت. ابتدا نقشه كاربري اراضي با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي سري لندست و الگوريتم طبقه بندي حداكثر احتمال (ML) در چهار مقطع 1366، 1375، 1386 و 1395 تهيه شد. سپس با استفاده از داده‌هاي ايستگاه هيدرومتري موجود در خروجي حوزه ها، تغييرات دبي سالانه و منحني سنجه‌رسوب در سه دوره 10‌ساله استخراج و تأثير تغييرات دبي و كاربري اراضي بر ضرايب a (شاخص فرسايش‌پذيري خاك) و b (شاخص فرسايندگي) منحني سنجه‌رسوب (Qs= aQwb) بررسي شد. نتايج نشان داد كه در حوزه سيدآباد طي دو دوره ده‌ساله اول، فرسايش‌پذيري خاك افزايش، اما در دوره 1395-1386 به‌دليل افزايش قابل ملاحظه وسعت اراضي جنگلي عمدتاً خوب (F1)، كاهش يافته است. در حوزه آبخيز شاه‌بهرام و شيوزهره با كاهش اراضي جنگلي عمدتاً ضعيف (F3) و اراضي مرتعي عمدتاً خوب (R1)، طي سه دوره متوالي ده‌ساله، فرسايش‌پذيري خاك كاهش داشت. با كاهش دبي سالانه به‌ويژه در دوره 1395-1386 در حوزه‌هاي سيدآباد و شاه‌بهرام، شاخص فرسايندگي كاهش يافته، اما در حوزه شيوزهره به‌رغم كاهش دبي در سه دوره متوالي 10‌ساله، به‌نظر مي رسد كه در اثر تغييرات هيدرولوژيكي رودخانه در نتيجه فعاليت‌هاي انساني و در دسترس قرار گرفتن منابع رسوب جديد، مقدار اين شاخص با افزايش مواجه شده است.