بررسي تطبيقي الگوي نظم‌پذيري اجتماعي ايلات چگني و زعفرانلو در مهاجرت از غرب ايران به خراسان در عصر صفوي

ازجمله مهم‌ترين سياست‌هاي داخلي حكومت مركزي صفويه كوچاندن اقوام و ايلاتي بود كه براي آن‌ها مشكلات سياسي و بي‌نظمي‌ اجتماعي ايجاد مي‌كردند. دو ايل چگني و زعفرانلو از ايلاتي بودند كه جابجايي قومي و تغيير و تحول كاركرد اجتماعي آنان در طي مهاجرت اجباري آن‌ها از صفحات غربي ايران به منطقۀ خراسان، مسئلۀ پژوهش حاضر است. پرسش اين است كه سياست مشاركت دادن ايلات چگني و زعفرانلو در ساختار قدرت در منطقۀ خراسان در نظم‌پذيري و تغيير در كاركرد اجتماعي-سياسي آن‌ها چه تأثيري داشته است؟ يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه ايل چگني در غرب، ايلي پراكنده، با قوۀ گريز از مركز نيرومند، داعيۀ استقلال از حكومت مركزي داشته و ناامني‌هاي اجتماعي بسياري براي كاروان‌هاي تجاري ايجاد كرده بودند، اما با جابجايي اجباري و كسب مناصب حكومتي توسط بزرگان ايل در خراسان، بخشي از ساختار اجتماعي خراسان گرديده كه توانستند امنيت را در مرزها و خراسان ايجاد كنند. ايل زعفرانلو نيز با ورود به خراسان، با كسب مقام «وكيل الاكراد»، تشكيلات اجتماعي و سياسي منسجم‌تر و نيرومندتري نسبت به چگني‌ها ايجاد كردند. پژوهش حاضر تلاش دارد با مدلي تاريخي و شيوه تطبيقي و طرح شاخصه‌هايي چون جابجايي، مشاركت در قدرت، تحول در رفتار اجتماعي و كاركرد امنيت داخلي و وراي مرزها، الگويي از نظم‌پذيري اجتماعي ايلات را در دوره صفويه ارائه كند.