بازشناسي جايگاه روسيه در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران

با وقوع انقلاب اسلامي شاهد تحول گفتماني در سياست خارجي ايران بوديم. پيامد اين تحول، دگرگوني در نقش و جايگاه بازيگران نظام بين‌الملل در سياست خارجي ايران بود. يكي از دولت‌هايي كه از دهۀ دوم انقلاب به‌تدريج جايگاه نويني در سياست خارجي ايران به‌دست آورد و به‌عنوان يك كنش‌گر مهم نظام بين‌الملل به بازيگري ماهر در روابط خارجي ايران تبديل شد، فدراسيون روسيه است. اين كشور علاوه‌بر پيوندهاي سنتي ناشي از همجواري، روابط سياسي و اقتصادي ديرپايي با ايران داشته است. در اين زمينه هدف اين مقاله «فهمِ تاريخي جايگاه روسيه در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران» است. پرسش مقاله از اين قرار است كه «كدام پندارها و مؤلفه‌ها به جايگاه روسيه در سياست خارجي ايران تعيّن بخشيده و آيا اين جايگاه در سياست خارجي ج.ا. ايران دستخوش تغيير و تحول شده است؟». فرضيۀ مقاله اين‌گونه تدوين يافته كه «ساختار نظام بين‌الملل و ساخت دروني نظام سياسي جمهوري اسلامي ايران و ادراك تصميم‌گيرندگان آن از ماهيت نظام سياسي ايران موجب قوام‌بخشي جايگاه روسيه در استراتژي سياست خارجي ايران شده، به‌گونه‌اي كه جايگاه و اهميت آن كشور در جهت‌گيري سياست خارجي دولت‌هاي مختلف در ج.ا. ايران يكسان بوده است. اگرچه به تناسب محذورات بين‌المللي روسيه و تحول در سياست خارجي آن، گاهي روابط دو كشور دچار نوسان مي‌شود». روش پژوهش توصيفي- تحليلي و چارچوب نظري واقع‌گرايي نوكلاسيك است.

no abstract