آيروني كلامي و كاربردهاي زبان‌‌شناختيِ آن در فراتاريخ‌نگاري با تكيه بر دو نمايشنامۀ جنگنامۀ غلامان و فتح‌نامۀ كلات اثر بهرام بيضايي

مقالۀ حاضر مي‌كوشد بر اساسِ ايدۀ فراتاريخ‌نگاري، به تحليل عملكرد ظرفيت‌هاي زبان از منظرِ آيروني كلامي در بازنماييِ رويدادهاي تاريخي در دو نمايشنامۀ جنگنامۀ غلامان و فتح‌نامۀ كلات بپردازد. بر اين اساس، ابتدا مي‌كوشيم تعريفي از فراتاريخ‌نگاري و اهميت آيروني به عنوان يك مؤلفۀ مهم در فراتاريخ‌نگاري ارائه دهيم و سپس انواع آيروني كلامي و عملكرد آن در متن نمايشي را شرح و بسط داده و به تحليلِ مؤلفه‌ها در نمونه‌هاي مطالعه بپردازيم. بنابراين، چارچوب بحث تلفيقي از مطالعاتِ زبان‌شناسي و سبك‌شناسيِ »ديردر ويلسون « و »هايدن وايت « است. روش انجام اين پژوهش، توصيفي و تحليلي بوده و با نمونه‌كاوي، امكان تحليلِ مؤلفه ها فراهم شده است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد در دو نمايشنامۀ بهرام بيضايي، آيروني كلامي به مثابۀ تمهيدي زباني در جهتِ بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي بالقوۀ زبان و ابزاري در جهتِ دلالت‌گري‌هاي تاريخي است. اين ظرفيتِ زباني گاه خود را در گزاره‌هاي پاروديك و كلامي و گاه در بافتِ تفسيري و تحليليِ متن آشكار مي‌سازد، با درنظر گرفتن اين نكته كه سازوكارِ ايجاد آيروني و معنا در متن نمايشنامه بدونِ درنظر گرفتنِ فرامتنِ تاريخ ممكن نيست.