بازخواني نقش عناصر بصري ادراكي گذرهاي بافت تاريخي يزد به منظور سامان‌دهي نظام ادراكي شهروندان

گذرهاي موجود در بافت‌هاي كهن، مكاني خلاق و زنده براي درك موقعيت انسان در محيط و پيوند او با گذشته است. ارتقاي حس تعلق مكان در محلات بافت قديم يزد به طريق تعامل مردم با فضاهاي گذر، مي‌تواند در مديريت و اصلاح امور محلات، محيط مسكوني و سازمان‌دهي محلات، مؤثر واقع شود. اين عامل به كمك عوامل ادراك محيطي، مي‌تواند ارتباطي مستحكم و دوسويه ميان سازمان ادراكي و نظم و تعيين فضاي شهري ايجاد نمايد. هدف مقاله حاضر، خوانش بهتر عناصر و مؤلفه‌هاي شهري، فهم روشن معناي مكان‌ها و تقويت هويت فردي و اجتماعي است. پرسش تحقيق پيش رو، مشخص نمودن نقش عناصر بصري گذر وقت و ساعت يزد در ميزان ادراك هويتي مخاطب بر اساس عوامل ادراك محيط است. براي پاسخ به اين سؤال، گذر وقت و ساعت يزد انتخاب شد و روش تحقيق در بخش اول، به‌صورت ميداني و توصيفي تحليلي با بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي و پژوهش‌هاي معتبر بوده و در بخش دوم، بر اساس روش پيمايشي با ابزار مشاهده، پرسش‌نامه و مصاحبه، به تحليل داده‌ها و متغيرهاي پژوهش پرداخته شده است. ديدگاه‌هاي مخاطبين گذر، طي پرسش‌نامه‌هايي با حجم آماري برگرفته از فرمول كوكران، در حيطه ادراك هويتي عناصر بصري جمع‌آوري شده و در قالب نرم‌افزار SPSS21، طي آزمون‌هاي آماري ميانه مورد تحليل قرار گرفتند. مؤلفه‌هاي مختلفي در ادراك محيط گذر وقت و ساعت توسط مخاطبان مد نظر قرار گرفته كه عبارت بودند از؛ عمق ارتباط با گذر، آگاهي آنها نسبت به محيط و زمينه، اهل يزد بودن و ...؛ از سوي ديگر در نتايج تحقيق، عناصر بصري همچون؛ ساباط‌ها، تويزه‌ها، كف‌سازي سنگفرشي ازاره‌ها و ورودي برخي بناهاي عمومي شاخص، اهميت خاصي در بازخواني عناصر بصري گذر وقت و ساعت يزد داشتند. در اين راستا، ثبت گذر كه حفاظت و احياي آن مي‌تواند به تثبيت و تشديد نقش گذر در سامان نظام ادراكي ساكنان بينجامد، از جمله راهكارهاي حفظ و احياي اين گذر تاريخي است.