تأملي برنظريات ابن سينا و خواجه نصيرالدين طوسي در علم واجب تعالي به جزئيات

پرسش اصلي جستار حاضر اين است‌ كه: وجوه اشتراك و افتراق رويكرد ابن‌سينا و خواجه نصير درباره علم خداوند به امور جزيي چيست؟ و اين دو حكيم تا چه اندازه توانسته‌اند پاسخگوي حلّ مسئله باشند؟ مطابق يافته هاي پژوهش، شيخ الرئيس با استناد به اصل علّيت و صورمرتسمه به اثبات و تبيين علم خداوند به جزئيات مي پردازد اما خواجه طوسي با طرح اشكالاتي بر سخنان ابن‌سينا در خصوص علم خداوند به امور جزيي و متغير، نظريه ديگري را ارائه مي‌كند؛ به اعتقاد خواجه، علم خداوند به مجردات به وجود خاص خارجي و به ماديات، به صور آنها در عقول تعلق مي‌گيرد. از مهمترين نتايج پژوهش حاضركه به روش توصيفي- تحليلي انجام شده آن است‌ كه: ارائه اين نظريات عليرغم اينكه از اثبات علم تفصيلي كه عين ذات خداوند باشد، ناتوان بود؛ امّا زمينه را براي دستيابي فيلسوفان بعدي مانند شيخ اشراق در تبيين علم خداوند در مقام فعل فراهم كرد.

no abstract