بررسي تطور چيستي و هستي حركت توسطيه و قطعيه در نظر ابن‌سينا و ملاصدرا

فاقد عنوان لاتين

مبحث حركت يكي از مباحث پيچيده و هميشگي تاريخ فلسفه است و مباحث مختلفي در باب مفهوم و هستي آن مطرح شده است. پرسش اساسي در باب حركت، به وجود و تحقق آن مربوط ميشود. در تاريخ فلسفه اسلامي در باب هستي و نحوة تحقق حركت، دو مبحث شكل گرفته است؛ حركت توسطيه و حركت قطعيه. تأكيد ابن¬سينا بر اين بوده كه مطابق مباني علم طبيعي و فلسفي خود، هستي حركت را بگونه¬يي تبيين نمايد كه از اشكالات مخالفان وجودِ حركت بدور باشد. بهمين منظور، او اتصال و امتدادِ داراي اجزاء را به متن حركت راه نداده و به حركت توسطيه بسيط معتقد شده و اتصال داراي اجزاء پيوسته و باقرار (حركت قطعيه) را به عالم ذهن و خيال مرتبط دانسته است. اين ديدگاه ابن¬سينا بعدها مورد نقد، تحليل و توجيه‌هاي مختلف قرار گرفت و با ورود به قلمرو حكمت متعاليه، رنگ و چهره¬يي متفاوت بخود گرفت. در حكمت متعاليه حركت توسطيه و قطعيه، دو اعتبار عقلي از هويتِ تدريجيِ وجود سيلاني قلمداد شده‌اند. تحليل دقيق و موشكافانه نظر ابن¬سينا و ملاصدرا در اينباره و معاني مختلف حركت توسطيه و قطعيه، موضوع اصلي مقاله حاضر است. بدون ترديد، احصاي معاني مختلف اين دو اصطلاح و تفكيك بحث فيزيكي و متافيزيكي آن، روشنگر بسياري از مناقشات و مجادلات در اينباره خواهد بود.

فاقد چكيده لاتين