بررسي تطبيقي تحليلي رهبري و شروط آن در دو تفسير «المنير» و «من وحي القرآن»

رهبري در هر جامعه‌اي، سكّان‌دار هدايت جامعه به سوي اهداف معين و ترسيم‌كننده نقشه راه و طراح قواعد فكري و عملي بر مبناي مكتب مطلوب است. در مكتب اسلام كه انديشه‌ها و آموزه‌هاي آن بر مبناي وحي قرآني و سنت نبوي است، رهبري، مرجعيت فكري و عملي و تجسم عيني افكار و آموزه‌هاي اسلامي و مدير و مروج آن است؛ از اين رو، ضرورتي اجتناب‌ناپذير است و از سويي چون دستورات صادره از سوي وي بر هر مكلّفي واجب است، ويژگي‌هايي متفاوت با ديگر پيشوايان مي‌طلبد. پس از عصر رسالت نيز موضوع رهبري پيوسته مورد بحث و مجادله بوده است. اين مقاله كه تا پيش از اين، نگاشته‌اي پيرامون موضوع آن سامان نيافته، به تطبيق و تحليل دو تفسير المنير و من وحي القرآن در موضوع رهبري و شرايط آن پرداخته است. مباني سياسي و فقهي اين دو تفسير متفاوت است، ولي شروطي كه دو مفسر ذكر كرده‌اند شرط‌هايي اصلي و اساسي هستند كه بر كمال شخصيت رهبر دلالت دارند و هر دو بر آن متفق هستند. البته در مورد شرط اجتهاد، زحيلي معتقد است كه اهل حل و عقد مسؤول همه تصميم‌ها هستند و اجتهاد جمعي را بهتر مي‌داند.