تحليلي بر چالش هاي حقوق شهروندي در شهرهاي ايران (مطالعۀ موردي: شهر قزوين)

امروزه، شهرها مهم‏ترين اجتماعات انساني‏اند كه در آن تعاملات و ارتباطات مختلف انسان‏ها، طبيعت، صنايع، كالا، و خدمات به شكل پيچيده‏اي به هم پيوند خورده و زندگي اجتماعي نيازمند مناسبات حقوقي نظام‏مند در ميان افراد و گروه‏هاي مختلف جامعه شده است. از اين‏رو، در اجتماعات شـهري شاخه‏اي علمي به نام «حقوق شهروندي» شكل‏گرفته است كه به بررسي روابط ميان مردم شهر، وظـايف، و مسـئوليت‏هاي شـهروندان در قبـال يكديگر، محيط شـهري و دولـت يـا قـواي حـاكم و همچنين حقوق و امتيازاتي كه وظيفه آن بر عهده مديران شهري و قواي حاكم است مي‏پردازد. در پژوهش حاضر با روش توصيفي تحليلي و با استفاده از منابع مختلف اسنادي پيمايشي سعي شده است وضعيت حقوق شهروندي در شهر قزوين بررسي شود. يافته‏هاي پژوهش پس از مصاحبه با كارشناسان حقوق شهروندي و اشباع نظري، با استفاده از ابزار پرسش‏نامه محقق‏ساخته از 384 نفر از ساكنان شهر قزوين، جمع‏آوري و با استفاده از آزمون فريدمن و پيرسون تحليل‏شده است. پرسش‏نامه پژوهش شامل 41 گويه در چهار بُعد از ابعاد حقوق شهروندي و شامل حقوق اجتماعي‏ فرهنگي، حقوق كالبدي و زيست‏محيطي، حقوق اقتصادي، و حق دسترسي به امكانات و خدمات است . نتايج پژوهش حاكي از آن است كه سن افراد، ميزان تحصيلات، و پايگاه اقتصادي و اجتماعي افراد با ميزان آگاهي از حقوق شهروندي رابطه دارد و تجربه زندگي اجتماعي و تعامل با ديگران و همچنين پايگاه اقتصادي و اجتماعي افراد كه زمينه را براي گسترش تعاملات اجتماعي فراهم مي‏كند با افزايش آگاهي از حقوق شهروندي رابطه مستقيم دارد.