آگاهي از زلزله در معماري و تاثير آن برسازماندهي جغرافياي سكونت

زلزله و پديده‌هاي ناشي از آن، اغلب به عنوان عامل ناپايداري و بي‌نظمي در علوم مهندسي و معماري مطرح بوده كه سبب تخريب زيرساخت شهري مي‌گردند؛ اين در حالي است كه با تغيير نگاه به زلزله يعني از ضايعه به ظرفيت و از آشوب به سازماندهي، لايه‌اي ديگر از اين پديده آشكار مي‌شود. زلزله و شبكه گسل را مي‌توان به عنوان يكي از عوامل سازمان دهنده سكونت بررسي كرد كه در كل جغرافياي سكونت يعني مكان‌گزيني شهر و آبادي، شبكه فضايي شهر، توسعه شهر و شبكه فضايي-سازه‌اي خانه به صورت يك لايه پنهان اما تاثيرگذار نقش مهم داشته باشد؛ در اين مقاله سعي شده‌است با اتكا به رهيافتي كلّ‌نگر و بينش سيستمي و با روش توصيفي-تحليلي به نقش خودآگاهي و تصوير ذهني از زلزله و ارتباط و درهمتنيدگي آن با تكنولوژي قنات پرداخته شود. در انتها مدل زلزله-قنات-شهر معرفي و تاثير آن در سازماندهي معماري و شهرسازي در مقياسهاي مختلف نشان داده مي‌شود. پديده زلزله در بستر اجتماعي و كالبدي شهر، پديده‌اي است پيچيده كه مطالعات چند وجهي و به رهيافت بين‌رشته‌اي، مابين حوزه علوم جغرافيايي، نظريه‌هاي اطلاعات و معماري وشهرسازي نياز دارد. اهميت اين پژوهش، نگرش نو به پديده زلزله و چگونگي تحليل آن از حالت صرفاَ كمّي به كمّي-كيفي و گذر از مباحث مورفولوژيك محض به مباحث سميو تپولوژيك است. اين رهيافت مي‌تواند پارادايم جديدي را در حوزه معماري همساز با زلزله در مطالعات معاصر بوجود آورد.