بررسي نقش مولفه‌هاي جغرافيايي در بحران‌هاي ژئوپليتيكي كلان‏ شهرهاي ايران

بحران‏ها سرچشمه‏ها و انواع مختلف دارند؛ اما بحران ژئوپليتيكي عبارت است از منازعه و كشمكش كشورها و گروه‏هاي متشكل سياسي‏ فضايي و بازيگران سياسي بر سر كنترل و تصرف يك يا چند ارزش و عامل جغرافيايي. هدف اصلي از اين مقاله عبارت است از تحليل و بررسي نقش متغيرهاي جغرافيايي در وقوع بحران‏هاي ژئوپليتيكي ايران. سؤال اصلي مقاله اين است كه متغيرهاي جغرافيايي به‏ويژه آلودگي هواي كلان‏شهرها چه نقشي در بحران‏هاي ژئوپليتيكي كلان‏شهرهاي ايران دارند؟ روش تحقيق پژوهش توصيفي تحليلي و استنباطي است. در گردآوري اطلاعات ميداني از هر دو روش كمّي و كيفي استفاده شده اسـت. در بخش كمّي، چهل نفر از متخصصان حوزهجغرافياي سياسي به‏عنوان جامعه آمـاري مـورد اسـتناد قـرار گرفتند و در قسمت كيفي هفت نفر از متخصصان حوزهمديريت بحران به روش گلوله برفي براي مصاحبه انتخاب شدند. براي ارزيابي ميزان تأثير بُعد جغرافيايي در شكل‏گيري بحران‏هاي ژئوپليتيكي در كلان‏شهرهاي ايران از آزمون‏  t‏تك‏نمونه و براي اولويت‏بندي ميزان تأثير هر يك از عوامل مربوط به بُعد جغرافيايي از آزمـون فريدمن استفاده شده است. نتايج مقاله نشان مي‏دهد كه متغيرهاي جغرافيايي از آنجا كه باعث نزاع بر سر منابع كمياب مي‏شود در بحران‏هاي ژئوپليتيكي كلان‏شهرهاي ايران نقش دارند و نهايتاً اينكه بحران‏هاي ژئوپليتيكي، كه عمدتاً حاصل تلاش براي تسلط بيشتر بر منابع كمياب جغرافيايي هستند، اغلب، به دليل آنكه اين منابع در بعضي مناطق دچار بحران طبيعي مي‏شوند به‏وقوع مي‏پيوندد و بنابراين بحراني جغرافيايي به بحراني ژئوپليتيك تبديل مي‏شود.