تأثير اختلاف گفتمان در استنتاجات اصولي

يكي از مشكلات معرفتي كه پژوهش‌هاي اصولي كلاسيك و معاصر با آن دست به گريبان است و احياناً موجب عدم تفاهم و در نتيجه عقيم‌شدن برخي مباحث اصول شده، عدم التزام اصوليان به گفتمان واحد و خلط گفتمان‌ها در تحليلات اصولي است. با تأمل در تراث گران‌سنگ اصوليان شيعه مجموعاً هفت فضاي گفتماني قابل شناسايي است كه به ترتيب منطقي و تا حدي تاريخي عبارت‌اند از: گفتمان مبتني بر تفسير ارادۀ تشريعي به ارادۀ تكويني، گفتمان عرف عام، گفتمان مبتني بر مناسبات حاكم ميان عبد و مولا، گفتمان مبتني بر دلالت‌هاي ظريف لفظي، گفتمان كلامي، گفتمان فلسفي و در نهايت گفتمان قانوني. در اين نوشتار پس از شرح و بسط اجمالي هر يك از اين فضاهاي گفتماني و بيان شواهدي از سخنان اصوليان، تأثير اختلاف گفتمان در استنتاجات اصولي در مسئلۀ اجتماع امر و نهي نشان داده شده است. پس از آن در مقام پاسخ به اين پرسش كه در ميان گفتمان‌هاي هفت‌گانه كدام‌يك شايستگي دارد كه به گفتمان غالب در تحليل مسائل اصولي تبديل شود، با بيان ادله‌اي، گفتمان قانوني حائز اين شايستگي معرفي شده است.