نظريۀ مديريت دانش اسلامي؛ تبيين مباني و اصول

فاقد عنوان لاتين

هدف اصلي اين مقاله تبيين مباني و اصول مديريت دانش از منظر اسلام با بهره‌گيري از تفسير تسنيم و كتاب روايي ميزان‌الحكمه است. روش پژوهش در اين تحقيق روش تحقيق نظريۀ مبنايي است. در اين پژوهش ابتدا متون تحقيق با هدف كشف مضمون محوري يعني دانش و موضوع‌هاي مرتبط با آن بررسي و كدگذاري اوليه شد. پس از استخراج مفاهيم با بررسي دقيق آن‌ها، مقوله‌ها تدوين و ارتباط آن‌ها با هم بررسي شد. طبقه‌هاي مختلف حاصل از مفاهيم و مقوله‌ها، مضامين كلي را شكل دادند و در مرحلۀ آخر مضامين از حيث ماهيت و نسبتشان با يكديگر تحليل شدند. به كمك پرسش‌هاي اصلي اركان نظريه‌ساز يعني معرفت‌شناسي، هستي‌شناسي، انسان‌شناسي و روش‌شناسي دانش و ماهيت آن، ويژگي‌هاي دانش، مراتب آن و ارزشمندي آن مشخص شد. در بررسي فرايندهاي مرتبط با مديريت دانش در داده‌هاي تحقيق مشخص شد مقدماتِ كسب دانش، كسب دانش، تحليل و ارزيابي دانش، به‌كارگيري و ذخيره‌سازي دانش از مهم‌ترين اركان مديريت دانش به‌حساب مي‌آيند. مشخص‌شدن عوامل مؤثر بر اجراي مديريت دانش، همچون درنظرگرفتن بستر حاكم بر توليد و به‌كارگيري دانش و نيز هدف از علم‌آموزي و وظايف فراگيران دانش و دانشوران از ديگر دستاوردهاي اين تحقيق است. نتايج حاصل از بررسي متون تحقيق بيانگر آن است كه هدف اصلي خلقت بشر ارتقاي دانش و معرفت اوست. انسان براي دستيابي به هدف خلقت به كسب و به‌كارگيري دانش نيازمند است و براي تأمين زندگي دنيا و آخرت خود به دانش توصيۀ اكيد شده است. همچنين، دانش در اسلام از سطح پايين آن، ‌كه مربوط به عالم دنياست و نيازمند ابزار مادي است و از آن به دانش تجربي ياد مي‌شود، آغاز و به سطوح بالاتري مي‌رسد كه ابزارها و روش‌هاي ديگري به‌جز روش‌ها و ابزار مادي دارد و ماندگاري و ارزشمندي بيشتري دارد. دانش پايان‌ناپذير بوده و براي كسب آن از عوامل معنوي نيز مي‌توان كمك گرفت. در بخش نهايي تحقيق بين اصول و مباني منتج از اين تحقيق با اصول و مباني مديريت دانش رايج مقايسه‌اي صورت گرفت.