بررسي تطبيقي توقيفيت اسماء و صفات الاهي

از مسائلي كه دربارۀ اسماء و صفات الاهي ميان صاحب‌نظران مطرح مي‌شود اين است كه آيا اسماء و صفات توقيفي هستند يا نه؛ يعني آيا ما مي‌توانيم هر اسم و صفتي را به خدا نسبت دهيم يا اينكه فقط مجازيم اسماء و صفاتي را نسبت دهيم كه در نصوص ديني آمده است. در اين مسئله چهار قول مطرح است: 1. توقيفي‌بودن اسماء و صفات كه اكثر اشاعره، و در ميان اماميه شيخ مفيد و همچنين اباضيه و ماتريديان به آن معتقدند؛ 2. توقيفي‌نبودن اسماء و صفات كه اكثر اماميه و معتزله و اكثر قريب‌ به ‌اتفاق فلاسفه و عرفا اين قول را پذيرفته‌اند؛ 3. توقيفي‌بودن اسماء و توقيفي‌نبودن صفات كه از ميان اشاعره برخي مانند غزالي و فخر رازي و از ميان اماميه حلي و ميرداماد به آن معتقدند. همچنين، از سخنان ماتريدي نيز اين سخن را مي‌توان برداشت كرد؛ 4. قائلان به توقف كه جويني از اشاعره قائل به توقف است. در اصطلاح فلاسفه و عرفا، مراد از «اسم» همان حقايق خارجي است كه از آنها به «اسم تكويني» تعبير مي‌شود و مراد از «توقيفيت» اين است كه هيچ حقيقتي از موطن و مرتبه خود تجاوز نمي‌كند. اين تحقيق به روش توصيفي‌تحليلي به نتايج فوق دست يافته است.