تحليلي بر تبيين‌هاي اجتماعي انقلاب اسلامي ايران

با توجه به اهميت انقلاب اسلامي ايران و غيرمنتظره بودن آن، نظريه‌پردازي‌هاي متعددي در مورد اين انقلاب انجام‌شده است. اين مقاله، با توجه به تعدد اين نظريات، در تلاش است تا پس از ارائه يك گونه شناسي از نظريه‌هاي انقلاب، شناسايي متغيرهاي اجتماعي و تبيين‌هاي اجتماعي انقلاب به معرفي و بررسي تبيين‌هاي اجتماعي انقلاب اسلامي ايران بپردازد. با عنايت به اهداف فوق، اين سطور، در پاسخ به سؤالات زير، ساختاريافته است: 1. تبيين اجتماعي چيست؟ 2 . تبيين‌هاي اجتماعي انقلاب و انقلاب اسلامي ايران كدامند؟ روش تحقيق مقاله حاضر، روش اسنادي، كتابخانه‌اي و تاريخي است. بر اساس يافته‌هاي اين مقاله، تبيين اجتماعي تبييني است كه اساس آن را بر متغيرهاي اجتماعي باشد. در مورد انقلاب اسلامي ايران، تبيين‌هاي افرادي چون: جان فوران، يرواند آبراهاميان، تدا اسكاچ پل، فريده فرهي، احمد اشرف، همايون كاتوزيان، ابوالفضل دلاوري و احمد گل محمدي، به‌عنوان تبيين‌هاي اجتماعي انقلاب اسلامي ايران معرفي‌شده‌اند. اهم متغيرهاي اجتماعي‌اي كه تبيين‌هاي اجتماعي انقلاب اسلامي ايران براي تبيين انقلاب به ما معرفي مي كند، عبارتند از: نقش طبقات و اقشار مختلف در انقلاب؛ ائتلاف طبقاتي؛ ظهور اقشار و طبقات جديد بالأخص قشر متوسط و تحصيل‌كرده؛ وضعيت اقشار و طبقات سنتي؛ ساخت جامعه (توده‌اي مدني و سنتي مدرن درحال گذار)؛ هويت اجتماعي؛ رشد جمعيت، تغيير تركيب جمعيت و پايگاه اجتماعي دولت و مخالفين.