شيوه‌هاي آشنايي‌زدايي و نشانه‌شكني در آثار بنكسي

به باور ويكتور شكلوفسكي يكي از وظايف هنر مي‌تواند بيگانه‌سازي اشياء و پديده‌ها براي افزودن بر پيچيدگي و ژرفاي فهم مخاطب باشد. رولان بارت به فرآيند نشانه‌شكني اشاره دارد، به معناي باژگون‌سازي معناي نشانه‌هاي پذيرفته‌شده فرهنگي. هدف اصلي پژوهش حاضر، رديابي شيوه‌هاي گوناگون آشنايي‌زدايي و نشانه‌شكني در آثار «بنكسي» هنرمند رخ‌پوشيده معاصر بريتانيا است. اين پژوهش يك موردكاوي نشانه‌شناختي با رويكرد توصيفي تحليلي و با هدف توسعه‌اي است كه داده‌هاي كيفي آن به شيوه اسنادي داده‌اندوزي شده‌اند. پس از تحليل يازده اثر بنكسي كه با نمونه‌گيري هدفمند برگزيده شده‌اند، شيوه‌هاي آشنايي‌زدايي و نشانه‌شكني در كارهاي او دسته‌بندي مي‌گردد. در اين راستا پنج اثر دختر ناپالم، مداخله ناخوش‌آيند، طغيان، پرتابگر گل، تيرانداز مدادشمعي‌ها و موشك به‌جاي زوبين را مي‌توان داراي آشنايي‌زدايي و نشانه‌شكني سياسي دانست. همچنين آلبوم پاريس و ماجراي كاني‌آيلند آثاري هستند كه گونه‌اي آشنايي‌زدايي و نشانه‌شكني اقتصادي در آن‌ها ديده مي‌شود. چهار اثر مريم زهرآگين، مسيح با كيسه‌هاي خريد، نيشخند دروگر و پايان حراج را نيز مي‌شود داراي نمونه‌هايي از آشنايي‌زدايي و نشانه‌شكني مذهبي دانست. هنرمند در آثار يادشده، قالب‌هايي را كه مخاطبانش از پيش مي‌شناخته‌اند برگزيده و با تهي نمودنشان از معناي رايج و بهره‌گيري از رمزگان‌هاي جايگزين، آن‌ها را با مفاهيمي تازه بارور نموده است.