ساختار بانك بذر در مراتع نيمه‌استپي استان آذربايجان‌غربي

بانك بذر خاك يكي از اجزاء مهم در پويايي پوشش گياهي است كه مطالعه آن مي‌تواند اطلاعات مهمي براي مديريت، ترميم و اصلاح پوشش گياهي مراتع فراهم كند. در مطالعه ساختار بانك بذر موارد مهمي ازقبيل ‌تنوع گونه‌اي، تراكم بذر و تغييرات آنها در عمق‌هاي مختلف خاك، تشابه با پوشش گياهي روزميني و همچنين ارتباط بين ابعاد و شكل بذر با ماندگاري آن مطرح مي‌شود. در اين پژوهش، ساختار بانك بذر در يكي از مراتع نيمه‌استپي ايران در استان آذربايجان­غربي، گردنه قوشچي در شمال شهرستان اروميه، بررسي شد. ﻧﻤﻮﻧﻪ‌ﺑﺮداري از ﺑﺎﻧﮏ ﺑﺬر در 20 پلات يك متر مربعي كه بر روي 4 ترانسكت پياده شده بودند، از دو عمق 5-0 و 10-5 سانتي­متري انجام شد. بذرهاي موجود در خاك با استفاده از روش ظهور گياهچه ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ شده و با فلور منطقه تطبيق داده شد. طبق نتايج، تراكم بانك بذر خاك با افزايش عمق به‌طور قابل توجهي كاهش مي­يافت و از 70 گياهچه در عمق سطحي به 35 گياهچه در عمق 10-5 سانتي‌متري رسيد. در هر دو عمق، بيشترين فراواني گياهچه‌هاي سبزشده مربوط به Bromus tectorum (31 گياهچه در عمق سطحي و 14 گياهچه در عمق 10-5 سانتي‌متري) بود. همچنين، ماندگاري و بقاي يك بذر در بانك بذر خاك به‌مقدار زيادي بستگي به اندازه و شكل بذر دارد، به‌طوري‌كه براساس نتايج، بذرهاي مربوط به خانواده Poaceae‌ به‌دليل شكل سوزني و دراز و سيخك مانند جابجايي كمتري داشته و بنابراين تراكم بيشتري در بانك بذر داشتند. درمجموع، آگاهي از تنوع بانك بذر در برنامه‌هاي حفاظت و احياي مراتع به­ويژه در اكوسيستم‌هاي خشك كشور بسيار ضروري است.

no abstract