مرور، مستندسازي و پايش برنامه‌هاي درمان و كاهش آسيب اعتياد در زندان‌هاي ايران

اهداف: پژوهش حاضر با هدف مستندسازي و پايش برنامه‌هاي كاهش آسيب اعتياد در زندان‌هاي كشور و ارائه راه‌حل‌هايي براي بهبود و ارتقاي اين برنامه‌ها صورت گرفته است. مواد و روش ها اين مطالعه شامل سه مرحله است؛ اول جمع‌آوري اطلاعات از طريق مطالعه كتابخانه‌اي بر اساس شواهد و اسناد موجود در كتابخانه مركزي سازمان زندان‌ها؛ دوم استخراج شاخص‌هاي پايش بر اساس مرحله اول و تهيه دو چك‌ليست محقق‌ساخته و مرحله سوم بازديد ميداني، مراجعه به زندان‌هاي مراكز استان و انجام مصاحبه كيفي نيمه‌ساختاريافته با دست‌اندركاران و مطلعين كليدي درگير در خدمات درمان و كاهش آسيب. يافته ها: برنامه‌هاي كاهش آسيب اعتياد در اكثر زندان‌هاي كشور در حال اجراست. در ابتدا كمبودهاي مالي و انساني، و مقاومت در برابر تغيير از موانع اجراي برنامه‌ها بود ولي به‌تدريج به پيشرفت و كيفيت اين برنامه‌ها افزوده شد. درمان‌هاي جايگزين با متادون و كلينيك‌هاي مثلثي عمده‌ترين برنامه‌ها بودند كه به‌تدريج برنامه‌هاي سراسري بيماري‌يابي ايدز و سل با همكاري دانشگاه‌هاي علوم‌پزشكي به آن افزوده شده بود. نتيجه گيري: برنامه‌هاي درمان و كاهش آسيب در تعديل و كاهش بيماري‌هاي عفوني از جمله ايدز، خودزني و رفتارهاي خشونت‌آميز مؤثر بوده است. برنامه‌هاي فرهنگي در كنار برنامه‌هاي كاهش آسيب، جلسات توجيهي و حمايت‌طلبي از مسئولين از راهكارهاي مهم در جهت ماندگاري افراد در درمان و تداوم برنامه‌ها بوده است. با جبران كمبود نيروي انساني و باز تعريف حوزه‌هاي امنيتي در مورد زندانيان عادي امكان استفاده بهينه از امكانات دانشگاه‌ها و مراكز تحقيقاتي نيز بيشتر فراهم مي‌شود.