تأثير كاربرد اپي‎براسينوليد بر تخصيص مواد فتوسنتزي، مقاومت به خشكي و عملكرد دانه دو ژنوتيپ لوبيا چيتي (Phaseolus vulgaris L.)

به‌منظور بررسي تأثير كاربرد اپي‎براسينوليد بر تخصيص مواد فتوسنتزي لوبيا، پژوهشي به‌صورت اسپليت فاكتوريل در قالب طرح بلوك‏هاي كامل تصادفي در مزرعه‌ تحقيقاتي دانشگاه زنجان در سال زراعي 1395-1394 اجرا شد. در اين پژوهش، آبياري مطلوب و تنش خشكي در كرت‎هاي اصلي و ژنوتيپ‎هاي لوبيا (رقم كوشا و ژنوتيپ COS16) و غلظت‎هاي مختلف اپي‌براسينوليد (عدم كاربرد هورمون يا شاهد، 2، 4 و 6 ميكرومولار) به‌صورت فاكتوريل در كرت‌هاي فرعي قرار گرفتند. در مرحله گل‌دهي، تنش خشكي اعمال (قطع آبياري تا رسيدن پتانسيل آب خاك به 1.5 مگاپاسكال) و بوته‌هاي لوبيا با اپي‌براسينوليد محلول‌پاشي شد و سپس آبياري مجدد صورت گرفت. نتايج نشان داد كه اثر اصلي تنش خشكي و نيز هورمون‌پاشي بر محتواي نسبي آب برگ، ميزان پرولين، ميزان مالون‌دي‌آلدهيد، وزن خشك برگ، ساقه، غلاف و كل و عملكرد دانه معني‌دار بود. هم‌چنين، اثر متقابل تنش خشكي در ژنوتيپ‌ها بر عملكرد دانه معني‌دار بود. تنش خشكي باعث كاهش معني‌دار وزن خشك برگ، ساقه، غلاف و عملكرد دانه شد و گياه در شرايط تنش خشكي، مواد فتوسنتزي كمتري را به برگ و ساقه و مواد فتوسنتزي بيشتري را به غلاف، اختصاص داد. بالاترين عملكرد دانه در رقم كوشا در شرايط آبياري مطلوب (با ميانگين 3025.45 كيلوگرم بر هكتار) و پايين‌ترين ميزان اين صفت در ژنوتيپCOS16  در شرايط تنش خشكي (با ميانگين 980.89 كيلوگرم بر هكتار) مشاهده گرديد. كاربرد اپي‌براسينوليد باعث افزايش وزن خشك برگ، ساقه، غلاف و عملكرد دانه در مقايسه با شاهد شد. بالاترين عملكرد دانه با كاربرد 2 ميكرومولار اپي‌براسينوليد (با ميانگين‌ 2068.2 كيلوگرم بر هكتار) حاصل شد و كاربرد اين غلظت، عملكرد دانه را به‌ميزان 46.07 درصد نسبت به شاهد افزايش داد. همچنين، كاربرد اپي‎براسينوليد با كاهش در ميزان مالون‌دي‎آلدهيد و افزايش در محتواي نسبي آب برگ و ميزان پرولين باعث افزايش مقاومت به تنش خشكي شد. بنابراين، كاربرد اپي‌براسينوليد را به‏عنوان راهكاري جهت افزايش عملكرد دانه لوبيا و افزايش مقاومت به خشكي اين گياه مي­‌توان پيشنهاد نمود.