تبيين نقش منزلت اجتماعي محله در گرايش به بازآفريني آن با كاربست مدل معادلات ساختاري(نمونه مورد مطالعه: بافت مياني شهر اراك)

تفكيك محل زندگي اقشار مختلف در شهرها در رابطه با پايگاه اجتماعي_اقتصادي آنها در تمام طول تاريخ و در تمام مناطق جغرافيايي جهان وجود داشته است. مكتب اكولوژي شهري تمايز در شهرها را ناشي از سه جنبه پايگاه اجتماعي_ اقتصادي ، پايگاه خانوادگي و پايگاه قومي_نژادي خانوارها مي‌داند. هدف مقاله حاضر بررسي نقش پايگاه اجتماعي_اقتصادي طبقات منزلتي بالا بر ارزش بالاي زمين در بافت مياني شهر اراك و تأثير آن بر بازآفريني محلات دروني شهر است. ماهيت پژوهش كاربردي و كمّي و روش آن توصيفي و علّي است. براي بررسي علل گرايش به بافت دروني و تأثيرات آن بر اين بافت، از ابعاد مختلف تحليل داده‌هاي پرسشنامه و مصاحبه عميق با استفاده از مدل يابي معادلات ساختاري به كمك نرم افزار smartPls استفاده شد. يافته‌ها نشان داد: اصالت و منزلت اجتماعي طبقه ساكن در بافت مياني شهر اراك سبب افزايش قيمت بالاي زمين و مهمترين علت گرايش به اين بافت است (T value=2.682). در درجه بعد دسترسي آسان اين بافت به مركز شهر عامل گرايش به آن و افزايش قيمت زمين در اين بافت است. تأثير پايين بودن هزينه حمل ونقل، در تصميم افراد براي انتخاب اين محلات براي زندگي تأييد نشد (T value=1.306). بازآفريني اين بافت در تغييرات دموگرافي آن و خروج ساكنان بومي و طبقات منزلتي پايين _ به دليل افزايش هزينه‌هاي زندگي در اين محلات به سبب اعيان سازي _ مورد تأييد قرار گرفت(T value=23.861). خروجي ماتريس دستيابي نهايي و ترسيم مدل ساختاري تفسيري، دو متغير حمل ونقل و منزلت اجتماعي را در ناحيه وابستگي، متغير قيمت مسكن را در ناحيه پيونددهنده و متغيرهاي تغييرات دموگرافي و تنوع كاربري را در ناحيه مستقل قرار داد. اصالت و منزلت اجتماعي بافت مياني شهر اراك سبب شده اين بافت در شهر اراك برخلاف نظريه برگس _ كه آن را بافتي با محله‌هاي افسرده با ظاهري اندوه بار و گاهي مخروبه، محل سكونت مهاجران و طبقات كم درآمد شهري معرفي مي‌كند _ به منطقه‌اي جاذب براي بسياري از شهروندان اين شهر و محل سكونت اقشار بالاي اجتماعي و اقتصادي تبديل شود. نگارندگان در ادامه، برنامه‌ريزي دقيق براي انجام اقدامات لازم به منظور كاهش تأثيرات منفي توسعه مجدد را پيشنهاد مي‌كنند.