تجزيه ژنتيكي صفات بيوشيميايي و فيزيولوژيك با روش گرافيكي هيمن در لاين‌ها و نتاج F2 ذرت (.Zea mays L)

طرح تلاقي دي‌آلل ابزاري مهم است كه در برنامه‌هاي به‌نژادي گياهي براي به‌دست آوردن اطلاعات وراثت صفات مورد استفاده قرار مي‌گيرد. آگاهي از عمل ژن، وراثت‌پذيري و پيشرفت ژنتيكي در گزينش، پيش‌شرط شروع برنامه‌هاي به‌نژادي براي توسعه ارقام ذرت است. پنج لاين S7 ذرت و نتاج F2 آن‌ها در يك طرح تلاقي نيمه‌دي‌آلل 5 × 5 به‌منظور برآورد عمل ژن‌ها و وراثت‌پذيري صفات بيوشيميايي و فيزيولوژيك مطالعه گرديدند. والدين و هيبريدهاي F2 حاصل از آن‌ها در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال زراعي 1397-1396 در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه تحصيلات تكميلي صنعتي و فناوري پيشرفته كرمان كشت شدند و صفات انواع كلروفيل، پرولين، پروتئين، كاروتنوئيد و قند احياء مورد ارزيابي قرار گرفتند. تجزيه واريانس ميانگين داده‌ها، اختلاف معني‌داري را بين ژنوتيپ‌ها براي صفات مورد مطالعه در سطح احتمال يك درصد نشان داد. نتايج حاصل از تجزيه و تحليل گرافيكي به روش هيمن نشان داد كه صفات كلروفيل a، كلروفيل b، كلروفيل كل، كاروتنوئيد، قند احياء و محتواي پرولين تحت كنترل اثر فوق‌غالبيت ژن‌ها قرار داشتند درحالي‌كه صفت محتواي پروتئين تحت كنترل غالبيت ‌ناقص قرار داشت. وراثت‌پذيري خصوصي صفات كاروتنوئيد و محتواي پرولين برابر با 0.14 و صفت محتواي پروتئين برابر با 0.44 بود و براي صفات ديگر در اين محدوده متغير بود. به اين ترتيب، نتايج اين تحقيق نشان داد كه براي اصلاح همه صفات به‌جز محتواي پروتئين مي‌توان از پديده هتروزيس و توليد ارقام هيبريد استفاده نمود؛ اما براي اصلاح صفت محتواي پروتئين استفاده از هر دو روش گزينش و توليد هيبريد پيشنهاد مي‌شود.