تجلّي ذكر در فضاي شهري ايراني-اسلامي

شهر اسلامي داراي گنجينه عظيمي از معاني عميق عرفاني و حكمت الهي است زيرا اين شهر ريشه در بنيان‌هاي ژرف تفكر معنوي و الهي دارد و صورت آن حقيقتي است كه خود ماوراء عالم صور است؛ از آنجا كه دين نمي‌تواند ظهور و تجلي كند مگر توسط اشكال و صور؛ به اين ترتيب، فضاي متذكر در تمدن اسلامي، بيشتر يك معنا و فضيلت دروني است؛ محيط معاني و مفاهيمي را به ذهن انسان القا نموده و در نتيجه ارزش‌هايي را نيز به او متذكر و يادآور مي‌شود.در اين تحقيق، عوامل تجلّي ذكر در فضاي شهري جهت ايجاد فضاي متذكّر بر پايه نگرش اسلاميايراني تبيين شده است. با رويكرد اكتشافي-تفسيري مفاهيم ايجاد كننده ذكر با بهره‌بردن از تفاسير معتبر در اين زمينه، از جستجوي ادبيات علمي و ديني استخراج شد. سپس با روش مصاحبه نيمه ساختار يافته با نخبگان اين مضمون كد‌گذاري مفاهيم مستخرج انجام‌شده و مورد تحليل واقع گرديده است. نتايج به‌دست‌آمده، مفاهيم مرتبط ذكر و موضوع و همچنين ذكر و مخاطب و ارتباط بين آن‌ها را نشان مي‌دهد. مدل نهايي نشان مي‌دهد از مجموعه مفاهيم به‌دست‌آمده، كاربرد موارد معنويت‌گرايي و ايجاد تفكر در اولويت بوده و تداوم كاربرد آن‌ها در طراحي فضاها ضرورت دارد و با در نظر گرفتن اين نكته و موقعيت‌سنجي و مكان‌سنجي مناسب بر حسب زمان و مكان، فضاي متذكّر تجلّي مي‌يابد.. بر اين اساس اين پژوهش راهبردهايي را براي تقويت شاخص هاي مثبت در جهت دستيابي به فضاي شهري متذكر ارائه ميدهد.