آينده‌نگاري سازمان گمرك جمهوري اسلامي ايران با رويكرد سناريونگاري

يكي از چالش‌هاي عمده پيشروي سازمان‌ها، گستردگي عوامل مؤثر در طراحي چشم‌اندازي مطلوب است. كاوش در روندهاي محيطي براي درك روند آينده نيازمند رويكردي فراتر از روش‌هاي معمول پيش‌بيني و برنامه‌ريزي است. آينده‌نگاري اين امكان را فراهم مي‌نمايد تا از بينش‌هاي حاصل، روايت‌ها و تصاوير باورپذير از چشم‌انداز در حال ظهور داشته باشيم. هدف اين پژوهش ارائه تصويري از آينده سازمان گمرك در قالب سناريوهاي محتمل و سازگار است. در اين پژوهش آميخته به‌منظور دست‌يابي به اهداف، گردآوري داده از طريق مطالعه كلان‌روندها با روش پويش محيطي و بر مبناي تجزيه ‌و تحليل PESTEL صورت گرفت. اولويت‌بندي متغيرهاي اوليه، براي يافتن مؤثرترين عوامل بر سازمان گمرك با نظرخواهي تلفني و رايانامه‌اي از خبرگان صورت گرفت كه منجر به طراحي پرسشنامه‌اي با 30 عامل گرديد. ضمن تعيين ميزان اثرگذاري و اثرپذيري ماتريس در يك پنل خبرگان، تجزيه‌ و تحليل داده‌ها در نرم‌افزار ميك‌مك منجر به شناسايي چهار پيشران اصلي گرديد. پيشران‌ها در پرسشنامه تحليل اثرات متقابل با 9 حالت در طيفي از شرايط مطلوب تا نامطلوب و برحسب درجه اهميت و احتمال وقوع، توسط خبرگان نظرسنجي شده و با نرم‌افزار سناريو ويزارد تجزيه‌وتحليل گرديد. يافته‌ها نشان مي‌دهد دو سناريوي وضعيت موجود و تغيير انطباقي، محتمل‌ترين سناريوهاي آينده گمرك خواهند بود. آشنايي با روايت هر سناريو و مقايسه مطلوبيت آن‌ها، مي‌تواند مبنايي براي طراحي اقدامات آينده باشد تا گمرك ايران بتواند در جهت صيانت از جامعه، سلامت ورود كالا و تأمين رضايت ذي‌نفعان، يك سازمان انعطاف‌پذير، شفاف و پاسخگو باشد.