مفاهيم و مباني تحليل داده‌ها و اطلاعات آماري در نظام آماري مدرن

يكي از مهمترين اصول بنيادين آمار رسمي كه همه سازمان‌هاي ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي توليد‌كننده آمار رسمي در سرتاسر جهان ملزم به رعايت آن بوده و در واقع براي ادامه حيات و فعاليت چنين نهادهايي ضروري است، اصل بي‌طرفي و رعايت اخلاق حرفه‌اي است. اطمينان طيف وسيع ذينفعان اين سازمان‌ها و به ويژه كاربران آمار رسمي از استقلال حرفه‌اي سازمان‌هاي ملي آمار و به طور كلي‌تر نظام آمار رسمي، به‌عنوان يك سرمايه اجتماعي از مهمترين عوامل موفقيت اين سازمان‌ها به‌عنوان نهادهاي ملي و حاكميتي، در توليد و انتشار آمارهاي صحيح و معتبر به‌شمار مي‌رود. با توجه به نقش مهم آمار رسمي در توسعه و پيشرفت كشورها، اين اعتبار و سرمايه اجتماعي اهميت فراوان و حياتي دارد. از همين روي از دير باز يكي از چالش‌هاي سازمان‌هاي توليد‌كننده آمار رسمي به ويژه سازمان‌هاي ملي آمار، موضوع ارايه تحليل و انجام پيش‌بيني بر اساس آمار‌هاي توليدي بوده است. بنابراين در گذشته سازمان‌هاي ملي آمار، به دليل نگراني از خدشه‌دار شدن استقلال حرفه‌اي و يا درگير شدن در مسايل و حواشي ناشي از ارايه تحليل‌ها، همواره از اين مقوله دوري جسته و تحليل را وظيفه خود نمي‌دانستند. با اين وجود و با توجه به پيشرفت‌هاي فزاينده‌اي كه در دانش و فناوري در زمينه‌هاي گوناگون در جوامع بشري رخ داده و منجر به دگرگوني و پيچيده‌تر شدن آن‌ها گشته، لزوم تغيير در رويكردها و روش‌هاي توليد آمار رسمي اجتناب‌ناپذير شده است. از همين روي در سال‌هاي اخير به ويژه از سال 2010 موضوع مدرن‌سازي سازمان‌هاي آماري و به تبع آن نظام‌‌هاي ملي آمار رسمي در ادبيات موضوع اين مقوله و در بالاترين سطوح مرجع و بين‌المللي آمار رسمي، به طور جدي مطرح شده و دنبال مي‌شود. يكي از موضوعاتي كه در رويكرد مدرن‌سازي آمار رسمي مطرح است موضوع تحليل آمارهاي توليد و منتشر شده در نظام آمار رسمي و نقش سازمان‌هاي ملي آمار در اين خصوص است. در اين مقاله تلاش شده تا ضمن مطالعه اين موضوع و بررسي بايدها و نبايد‌هاي تحليل داده‌ها و اطلاعات آماري توسط توليد‌كنندگان آمار رسمي در يك نظام آماري مدرن، به بسترها و چگونگي انجام تحليل در سازمان‌هاي ملي آمار به‌عنوان هماهنگ‌كننده و محور اصلي فعاليت‌هاي آمار رسمي در نظام‌هاي ملي آمار پرداخته شود.

no abstract