بررسي تأثير رفلكسولوژي پا بر خستگي پس از زايمان در زنان نخست‌زا

مقدمه: در دوره پس از زايمان تغييرات زيادي در جسم و روح مادران رخ مي‌دهد كه ممكن است مادران احساس خستگي كنند. استفاده از رفلكسولوژي به‌عنوان شاخه‌اي از طب مكمل در ارتقاء مراقبت‌هاي بهداشتي به‌ويژه در حوزه بهداشت مادر و كودك به‌خوبي مشخص شده است، لذا مطالعه حاضر با هدف تعيين بررسي تأثير رفلكسولوژي پا بر خستگي پس از زايمان در زنان نخست‌زا انجام شد. روش‌كار: اين مطالعه كارآزمايي باليني در سال 1397 بر روي 70 زن نخست‌زا مراجعه‌كننده به مراكز بهداشت و درمان جنوب تهران انجام شد. افراد به دو گروه كنترل و رفلكسولوژي تقسيم شدند. مادران گروه كنترل مراقبت‌هاي معمول پس از زايمان و گروه رفلكسولوژي 3 روز متوالي به‌مدت 30 دقيقه (15 دقيقه هر پا) ماساژ دريافت كردند. هر دو گروه پرسشنامه ارزيابي- ديداري خستگي را قبل و بعد از مداخله (بلافاصله و يك هفته بعد از اتمام) تكميل كردند. تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماري SPSS (نسخه 21) و آزمون‌هاي كاي دو، دقيق فيشر، تي مستقل، آناليز كواريانس و آناليز واريانس با اندازه‌هاي تكراري انجام شد. ميزان p كمتر از 0.05 معني‌‌دار در نظر گرفته شد. يافته‌ها: مشخصات دموگرافيك و شدت خستگي قبل از مداخله در هر دو گروه رفلكسولوژي و كنترل يكسان بود. بلافاصله بعد از مداخله (0.001 p) و يك هفته بعد از مداخله، شدت خستگي بين دو گروه رفلكسولوژي و كنترل تفاوت آماري معناداري را نشان داد (0.001 p). نتيجه‌گيري: اقدامات حمايتي و توان‌بخشي همچون رفلكسولوژي پا مي‌تواند در كاهش خستگي مادران نخست‌زا پس از زايمان طبيعي مؤثر باشد.