اسطوره‌هاي بنيادين در باور يارسان (اهل‌حق)

ﯾﺎرﺳﺎن آﯾﯿﻨﯽ ﺑﻨﯿﺎن ﻧﻬﺎده ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺳﻠﻄﺎن ﺻﺤﺎك ﺑﺮزﻧﺠﻪاي در ﺳﺪة 8 ق اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺮوان آن را ﻣﯽﺗﻮان در ﺑﺨﺶﻫﺎﯾﯽ از ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎه، ﮐﺮدﺳﺘﺎن، ﻫﻤﺪان، ﻟﺮﺳﺘﺎن، آذرﺑﺎﯾﺠﺎن، ﻣﺎزﻧﺪران و ﻋﺮاق ﯾﺎﻓﺖ. اﯾﻦ ﮐﯿﺶ ﺑﺎورﻫﺎ و آﯾﯿﻦﻫﺎي وﯾﮋهاي دارد ﮐﻪ در ﻋﯿﻦ ﺑﺮﺧﯽ ﺷﺒﺎﻫﺖﻫﺎ، آن را از دﯾﮕﺮ ﺳﻨﺖﻫﺎي دﯾﻨﯽ ﻣﺘﻤﺎﯾﺰ ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﺳﻄﻮرهﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺧﺪاﺷﻨﺎﺳﯽ، آﻓﺮﯾﻨﺶ و اﻧﺴﺎنﺷﻨﺎﺳﯽ ﯾﺎرﺳﺎن را ﻣﯽﺗﻮان آﯾﯿﻨﮥ ﺗﻤﺎمﻧﻤﺎي ﺑﺎورﻫﺎي ﮐﻠﯽ اﯾﻦ آﯾﯿﻦ در ﻣﻮرد ﺧﺪا، ﺟﻬﺎن و اﻧﺴﺎن داﻧﺴﺖ و ﻣﻔﺎﻫﯿﻤﯽ ﻫﻢﭼﻮن ذات، ﺗﺠﻠّﯽ، دوﻧﺎدون را در آنﻫﺎ ﺟﺴﺖ. ﺑﺮ اﺳﺎس اﯾﻦ اﺳﻄﻮرهﻫﺎ، ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻋﯿﻦ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ، ﭘﯿﻮﻧﺪي ﻧﺰدﯾﮏ و ﻧﺎﮔﺴﺴﺘﻨﯽ ﺑﺎ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن و اﻧﺴﺎن دارد ﮐﻪ وﺟﻮد آﻣﻮزهي دون ﺑﻪ دون و ﻇﻬﻮر ذاتﻫﺎ را در اﯾﻦ آﯾﯿﻦ ﺗﻮﺟﯿﻪ ﻣﯽﮐﻨﺪ. از ﺳﻮي دﯾﮕﺮ، ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﺑﻪ آﻓﺮﯾﻨﺶ ﺟﻬﺎن ﻣﯽﭘﺮدازد ﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﻣﯿﺎن ﺧﺪاوﻧﺪ و ﺟﻬﺎن را روﺷﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﭘﯿﺪاﯾﺶ ﺑﺮﺧﯽ ﺑﺎورﻫﺎ و ﻣﻨﺎﺳﮏ ﯾﺎرﺳﺎن ﻫﻢﭼﻮن ﻧﯿﺎﯾﺶ، ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ و ﻧﻮاﺧﺘﻦ ﺗﻨﺒﻮر را ﻧﯿﺰ ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﯽدﻫﺪ. ﺑﺮﺧﯽ اﺳﻄﻮرهﻫﺎي ﯾﺎرﺳﺎن آﻣﯿﺨﺘﻪاي از اﺳﻄﻮرهﻫﺎي دﯾﻨﯽ ﭘﯿﺶ از ﺧﻮد ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﺮﺧﯽ دﯾﮕﺮ وﯾﮋهي اﯾﻦ آﯾﯿﻦ، و از اﯾﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺪﯾﻊاﻧﺪ. ﺑﺮرﺳﯽ ﭼﯿﺴﺘﯽ اﯾﻦ اﺳﺎﻃﯿﺮ و ﺟﺎﯾﮕﺎه آنﻫﺎ در ﺑﺎور ﯾﺎرﺳﺎن ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺮاواﻧﯽ ﮐﺘﺐ ﻣﻘﺪّس اﯾﻦ آﯾﯿﻦ ﻣﻮﺳﻮم ﺑﻪ دﻓﺘﺮﻫﺎي ﮐﻼم، و وﺟﻮد ﭘﺎرهاي اﺧﺘﻼف ﻧﻈﺮﻫﺎ در ﻣﯿﺎن ﺑﺮﺧﯽ ﺑﺰرﮔﺎن و ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان ﯾﺎرﺳﺎن، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺎ را ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻤﯿﻖﺗﺮ ﺑﺎورﻫﺎ و ﭘﯿﻮﻧﺪ آنﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻨﺎﺳﮏ اﯾﻦ آﯾﯿﻦ رﻫﻨﻤﻮن ﮐﻨﺪ. در اﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎر آﻣﻮزهﻫﺎﯾﯽ ﻫﻢﭼﻮن ﺧﺪاﺷﻨﺎﺳﯽ، ﺟﻬﺎنﺷﻨﺎﺳﯽ، ﻓﺮﺷﺘﻪﺷﻨﺎﺳﯽ و اﻧﺴﺎنﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ اﺳﻄﻮرهﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ آنﻫﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽﺷﻮد

no abstract