موانع اجراي استانداردهاي بين‌المللي گزارشگري مالي در صنعت بانكداري ايران

Barriers to the Implementation of International Financial Reporting Standards in Iranian Banking Industry

پس از فراگير شدن گزارشگري مالي مبتني بر استانداردهاي بين‌المللي در جهان، در سال 1395 سازمان حسابرسي به عنوان نهاد تدوين‌كننده استانداردهاي حسابداري و حسابرسي در ايران اقدام به پذيرش آن نمود. اما شواهد عيني نشان مي‌دهد صورت‌هاي مالي شركت‌ها همچنان بر مبناي استانداردهاي حسابداري ملي تهيه مي‌شود و اقبال چنداني به استانداردهاي بين المللي نشده است . به نظر مي‌رسد اين واقعيت بيانگر آن است كه الزام شركتها بدون ملاحظه موانع و زيرساختهاي شركت­ها فاقد اثربخشي لازم بوده و از اين رو ضرورت انجام پژوهش عميق در اين زمينه، دوچندان مي‌شود. در اين پژوهش پيمايشي با استفاده از نظرات چهار گروه مخاطبين شامل بانك‌ها، حسابرسان بانكي، نهادهاي ناظر و صاحب‌نظران دانشگاهي و پژوهشگران تلاش شده است تا موانع زيربنايي پياده‌سازي استانداردهاي بين‌المللي گزارشگري مالي در صنعت بانكداري ايران شناسايي گردد. براساس مطالعات نظام‌مند، پرسشنامه‌اي مشتمل بر 35 گويه طراحي و 119 پرسشنامه براي جامعه هدف ارسال شد. سپس پاسخ‌هاي دريافتي با استفاده از منطق فازي، تجزيه و تحليل گرديد. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد موانع اصلي بكارگيري استانداردهاي بين‌المللي گزارشگري مالي در ايران شامل ويژگي‌هاي اقتصادي ايران، مشكلات ساختاري و مدل كسب و كار بانك‌ها، زيرساخت‌هاي اطلاعاتي و فناوري اطلاعات، عدم كفايت قوانين و مقررات و ظرفيت‌هاي ناكافي نظارتي مي‌باشد كه رفع آنها نيازمند اصلاحات اساسي در سطح كلان، و در سطح بانك‌ها و نهادهاي نظارتي و متولي است.

After the spread of financial reporting according to international standards in the world, in 2016, the Auditing Organization as the custodian of accounting and auditing standards in Iran adopted it. However, financial statements of corporates are still prepared in accordance with national accounting standards. This seems to indicate that the requirement has not been effective without regard to barriers and infrastructure, which itself emphasizes the need for the present study. In this study, based on a survey conducted among four groups of respondents including banks, bank auditors, regulators and academic experts and researchers, an attempt has been made to identify barriers to the implementation of international financial reporting standards at the level of banks in the country. Based on systematic review, a questionnaire consisting of 35 items was designed and 119 questionnaires were sent to the target population. The received answers were analyzed using fuzzy logic. Findings show that the main obstacles include Iran's economic characteristics, structural problems and business model of banks, existing information infrastructure and information technology, inadequacy of some laws and regulations and insufficient supervisory capacity, and their removal requires major reforms at the macro level, banks and regulatory bodies.