بازخواني باورهاي عاشورايي در رويكردي پديدارشناسانه

عاشورا، به‌عنوان «زمان مقدس» و كربلا، در مقام «مكان مقدس»، يكي از محوري‌ترين باورهاي شيعي است و نقشي ممتاز در تشيع دارد. رويكردهاي جديدي همچون پديدارشناسي، امكان تصوير جديدي از اين باور رايج شيعي براي انسان معاصر فراهم مي­آورد. ميرچا الياده با رويكردي پديدارشناسانه در باب مبحث اديان، بر اين نظر است كه غالب باورها و آيين‌هاي اديان بر محور «آفرينش» و «نوزايي آفرينش» قرار دارد. اگرچه آيين‌هاي عاشورايي، بازسازي حادثه غم‌بار كربلاست، مقايسه و تطبيق آنها با آيين‌ها و جشن‌هاي نوزايي ساير ملل، نشان مي­دهد كه مفهوم و كاركرد و ساختاري مشابه دارند. بر همين اساس، ‌مي‌توان واقعه عاشورا را «آيين نوزايي شيعه» دانست. علاوه بر اين، باورها و آيين‌هاي عاشورايي فراتر از يك منطقه است. پيش از اين، پرسش‌هايي از اين دست، سكوت يا پاسخ‌هايي سنتي در پي مي­آورد؛ حال آنكه ميزان اقناع پاسخ‌هاي سنتي به چنين پرسش‌هايي خود مورد پرسش است. دست كم بخشي از جامعه، از رويكردهاي جديد و علمي، استقبال مي­كنند. در اين مقاله كوشش شده­است با رويكردي جديد و برون ديني، آيين‌ها و باورهاي عاشورايي بازخواني شود. هدف پاسخ به اين پرسش است: آيا از طريق بازخواني و تعامل با ساير فرهنگ‌هاي مشابه در باب آيين نوزايي، امكان ارائه تصويري قابل مفاهمه‌‌ از عاشورا براي غيرشيعيان وجود دارد؟

no abstract