قصۀ شاه‌اسماعيل و عرب زنگي از ديدگاه تاريخ‌گرايي نو

برساخته شدن قصه هاي عامه از جهتي برآمده از تاريخي است كه عامۀ مردم سعي دارند تا تلخي ها و گزندهايش را پس زنند و در دل قصه ها آن را به ‌صورتي دلخواه مبدل كنند و خود را تسكين دهند. درپي چنين كشش و كوششي است كه روايتي پديد مي آيد كه داراي عناصري از گفتمان هاي تاريخي و فراتاريخي/ آرماني است. چنين مطالعه اي در عرصۀ متنيت‌پژوهي قصه ها را مي توان با نظريات مطرح نقد ادبي و در اينجا با كاربست نظريۀ تاريخ گرايي نو تقويت كرد. تاريخ گرايان نو با مجموعه اي از كاربست ها گفتمان هاي مختلف ازجمله قدرت در عرصۀ سياسي، گفتمان هاي خاموش و مغلوب يا گفتمان هاي فرهنگي و غيره را بررسي مي كنند. در اينجا قصۀ »شاه‌اسماعيل و عرب زنگي « براساس رويكرد تاريخ گرايي نو و با روش تبيين تاريخي مطالعه شده است. اين متن افزون بر سويه هاي مختلف گفتمان قدرت سياسي تاريخ ايران كه در عصر صفويه در پيوند با گفتمان ايدئولوژيك مذهبي قرار دارد و با نماد ذوالفقار رخ نموده است، از گفتمانِ اقليت كرد در آن روزگار و ديگر گفتمان هاي اجتماعي و فرهنگي در زيست عامه ــ در آن مقطع و وراي آن زمان ــ نيز سخن مي گويد.