بررسي نگرش سودگروانه به دين در سپهر حكمت ازتحليلي، انتقادي و تطبيقي نگرش اين‌جهاني به دين تا واكاوي نگرش جامع‌نگر

نگرش سودانگارانه به دين، بيشتر، رويكردي نوظهور و متعلق به انديشمندان جهان غرب به ويژه با تلقي عمل‌گروانه دين‌شناختي انگاشته مي‌شود. گرچه چنين نگرشي به دين حاصل برخي نحله‌هاي فكري است كه براي حقانيت و صدق گزاره‌ها اعم از ديني و غير آن ارزش چنداني قايل نيست و ملاك اعتبار گزاره‌ها را وابسته به ميزان سودمندي آن مي‌داند، اما ريشه‌ها و نشانه‌هاي چنين نگرشي را مي‌توان در انديشه دين‌پژوهان جهان اسلام جستجو نمود. نگرش انديشمندان مسلمان به اين مسأله امري پسيني و بعد از حقانيت و صدق دين است. از منظر دين‌پژوهان مسلمان، نه تنها احكام فقهي و حقوقي بلكه اعتقادات ديني مشتمل بر مصالح و مفاسد و سود و زياني است كه بازگشت به زندگي بشر دارد. دين تنها يك سلسله مقررات تعبدي خالص نيست كه فقط از ناحيه خدا صادر شده و بندگان مجبور به اطاعت از آن باشند؛ بلكه حقيقتي است كه پايبندي به آن به سود و سعادت بشر مي‌انجامد. سودمندي دين در زندگي مشروط و معطوف به معرفت و ايمان به خدا و زيست مؤمنانه است. مهمترين فايده دين به بشر معرفت بخشي، ارايه طريق هدايت، انگيزشو .... است. معرفت و ايمان به خدا و دينداري بستري براي ظهور فوايد دين است. برخي فوايد دين اينجهاني و عاجل و برخي نيز آخرتي و آجل است. نگرش انحصاري به سود اين‌جهاني دين نگرشي فروكاهشي و وسيله‌انگارانه و فاقد ارزش معرفتي است و با ادياني وحياني سازگار نيست.