پايش ژنتيكي جايگاه‌هاي ايمونوژنتيك كمپلكس سازگاري بافتي كلاس-1 در موش‌هاي BALB/c

آزمايش‌‌هاي كنترل كيفيت ژنتيك حيوانات آزمايشگاهي از فرآيندهاي مهم توليد و پرورش حيوانات آزمايشگاهي است. هدف اين پژوهش، پايش ژنتيكي جايگاه‌‌هاي ايمونوژنتيكي H2Kو H2Dدر موش‌‌هاي همخون BALB/c مورد استفاده در ايران بود. در اين آزمايش، بر اساس استاندارد FELASA از بافت طحال تعداد 30 سر موش BALB/c (15 نر و 15 ماده) نمونه‌برداري شد. سپس با استفاده از كيت‌‌هاي اختصاصي استخراج RNA و سنتز cDNA انجام شد. براي تعيين وضعيت ژنتيكي ماركرهاي مد نظر، به‌‌ترتيب قطعات 820 و 295 جفت بازي از توالي ژن كد‌‌كننده‌‌ي H2D و H2K با روش PCR و پرايمرهاي اختصاصي تكثير شد. تفاوت‌‌هاي نوكلئوتيدي در قطعات تكثير شده نسبت به توالي مرجع، وجه تمايز بين آلل‌‌ها و هاپلوتايپ‌‌هاي مختلف قرار گرفت. توالي نمونه‌‌هاي مورد آزمايش با استفاده از روش توالي‌‌يابي سنگر تعيين و پس از پيرايش اوليه و مقايسه با آلل‌‌هاي استاندارد موش نژاد BALB/c، وضعيت ژنتيكي براي ماركرهاي مورد آزمايش تعيين شد. نتايج نشان داد كه از تعداد 30 سر موش مورد آزمايش، تعداد 25 سر در جايگاه H2K  داراي آلل d (آلل استاندارد موش BALB/c) بود، يك سر موش آلل d جهش يافته و 4 سر داراي آلل k بودند. همچنين از كل نمونه‌‌ها، تعداد 25 سر در جايگاه H2D داراي آلل d منطبق با توالي مرجع بودند. در اين جايگاه، تعداد 3 سر موش آلل d جهش يافته و 2 سر آلل غير از d داشتند. بين موش‌‌هاي نر و ماده از نظر فراواني آلودگي ژنتيكي تفاوتي وجود نداشت (0.05 P). از مجموع 30 سر موش، 25 سر هاپلوتايپ d داشتند كه هاپلوتايپ استاندارد موش‌‌هاي BALB/c است. اين نتايج نشان از آلودگي حدود 17 درصدي در جايگاه‌‌هاي مورد مطالعه در كلني موش‌‌هاي BALB/c داشت كه احتمالاً ناشي از جهش‌‌هاي تك نوكلئوتيدي و يا آميزش‌‌هاي كنترل نشده باشد. در كل، نتايج اين پژوهش نشان داد كه حداكثر حدود 83% موش‌‌هاي BALB/c مورد آزمايش از نظر جايگاه‌‌هاي ژني H-2K و H-2D خلوص دارند.