بررسي تطبيقي دلايل صلح امام حسن(ع) در منابع روايي و تاريخي فريقين تا قرن هفتم

A comparative study of reasons for Imam Hasan’s reconciliation with Moavie based on quotes and historical accounts up to seventh century

صلح امام حسن(ع) با معاويه در سال چهلم هجري، يكي از مهم‌ترين وقايع صدر اسلام است كه باعث تغيير مدلِ حكومت اسلامي، از خلافت به سلطنت شد. به همين جهت، مورخان و محدثان، اين واقعه را مورد توجه خويش قرار داده­‌اند و هر­كدام، با توجه به رويكردِ مذهبي و سياسي خود، به نقل و تحليلِ علل آن پرداخته‌اند. اين مقاله، فلسفۀ صلح امام حسن(ع) با معاويه را با توجه به منابع سني و شيعه، تا قرن هفتم مورد پژوهش قرار داده و پس از تحليلِ انتقادي مستنداتِ روايي و تاريخي اين منابع، به اين نتيجه دست يافته كه نوعِ نگاهِ مورخان و محدثان سني و شيعه، در بيان و تحليل فلسفۀ اين صلح، متفاوت است. برايندِ اين تحقيق نشان مي‌دهد هر­دو­گروه، حفظ مصالح مسلمانان را فلسفۀ اصلي پذيرش صلح از طرف امام حسن(ع) مي‌دانند، اما هر­كدام از مورخان و محدثان اهل سنت و شيعه، زمينه‌هاي گوناگوني را براي اين دليل اصلي، ذكر مي‌كنند.

Imam Hasan’s reconciliation with Movie in the year 40 is a defining moment in the early history of Islam. This event changed the structure of Islamic governments from caliphate to monarchy. Therefore, historians and hadith scholars have placed this issue at the center of their attention and investigated the reasons behind it from the perspective of their own religious or political stances. The current paper first studies the philosophy of this reconciliation up to the seventh century with reference to Sunni and Shia writings. It then takes a critical analytical stance toward narratives and historical accounts. Finally, the current research concludes that Shia and Sunni scholars looked at this reconciliation from different perspectives and offered differing analyses and reasons. The current article finds that both Shia and Sunni scholars concur that Imam Hasan’s reconciliation emenated from Imam’s decision to protect the interests of Muslims. However, sunni and Shia historians single out different backgrounds for this major decision