بازخواني انتقادي آثار تاريخ نگاران و پژوهشگران معاصر خوشنويسي در ايران

No Title

گستردگي كاربرد خط در جامعه اسلامي نوشتن درباره خوشنويسي و كتابت را از بدو ظهور اسلام ضروري كرد. در چند سده نخست، نوشتهها غالبا آموزشي بودند، اما از سده چهارم نگارش تاريخ خط و معرفي خوشنويسان متداول شد و، با افت و خيزهايي، تا سده يازدهم تداوم يافت. از نيمههاي سده دوازدهم برخي خوشنويسان و خطشناسان ممالك اسلامي، بهويژه در ايران و عثماني، با نظر به تاليفات گذشتگان، تذكرهنويسي خطاطان را از سر گرفتند. با ظهور مظاهر تجدد، مولفان و محققان هر دو سرزمين، دوشادوش يكديگر، مباحث تاريخ تحولات خطوط را در كنار سرگذشتنويسي پيش بردند و، بر اساس روشهاي پژوهشي جديد، از منابع گستردهتري، اعم از مكتوب و تصويري، با نگاهي تحليليتر استفاده كردند. انطباق ساختار و محتواي آثار پژوهشگران ايراني و ترك در اين زمينه نشان از همساني بنيادهاي فرهنگي مردمان هر دو سرزمين دارد. اين همراهي پژوهشي تا امروز ادامه يافته، اما ظاهرا دچار يكنواختي شده و همچنان از سطح تاريخنگاري و شرح‌حالنويسي فراتر نرفته؛ حال آنكه گرههاي متعددي در زمينه خوشنويسي اسلامي ناگشوده مانده است. در اين نوشتار، با نگاهي تطبيقي و انتقادي، مهمترين كتابهاي تاريخي و تحقيقي خوشنويسي طي يكصدوپنجاه سال گذشته در دو منطقه ايران و تركيه به اختصار بررسي و اثرپذيري يا استقلال آنها از يكديگر بازگو و پيشنهادهايي براي پژوهشهاي آتي عرضه شده است.

No abstract