توزيع واج‌هاي خيشومي در خوشه دو همخواني؛ و ويژگي‌هاي توزيعي-واج شناختي وام‌واژه‌ها در زبان فارسي

بخش نخست اين مقاله به بررسي توزيع خيشومي‌ها در خوشه‌هاي دوهمخواني پرداخته است. در اين بخش قصد داريم الگوهاي توزيعي واج‌هاي خيشومي را در خوشه‌هاي همخواني بشناسيم. فرض ما اين است كه خيشومي‌ها در واژه‌هايي كه به‌لحاظ ريشه‌شناختي فارسي هستند، در دو موضع C1 و C2 گرايشي قوي به توزيع تكميلي دارند؛ به‌اين معني كه حضور واج m و n، به‌ترتيب، در دو جايگاه C1 و C2 از خوشه‌ همخواني با محدوديت همراه است. ازآنجا كه چنين هدفي مستلزم تمايز ميان واژه‌هاي فارسي (به‌لحاظ ريشه‌شناختي) و وام‌واژه‌هاست، بخش دوم اين مقاله به بررسي توزيع مختصه‌هاي واجشناختي در واژه‌هاي (به‌لحاظ ريشه‌شناختي فارسي) و وام‌واژه‌ها پرداخته‌است. فرض ما در اين بخش اين بود كه توزيع مختصه‌هاي واجي در وام‌واژه‌ها، نسبت به واژه‌هاي فارسي، از پراكندگي بيشتر و توزيع متوازن‌تري برخوردار است. با اين‌ حال، اگر وام‌واژه‌ها به طبقه‌ ساختواژي مشخصي از زبان مبداء تعلق داشته ‌باشند، اين موضوع موجب تجمع مختصه‌هاي واجي در وام‌واژه‌ها و درنتيجه، پراكندگي كمتر و عدم توازن در پراكندگي‌شان خواهد شد. در ادامه مبادي مختلف ورود وام‌واژه‌ها و تصادفي‌بودن فرايند وام‌گيري را دليل چنين ويژگي توزيعي‌اي عنوان كرديم. درانتها دلايلي را براي پربسامد بودن خوشه nC در زبان فارسي مطرح كرديم كه تبيين ارائه‌شده بر اهميت مختصه انسدادي در توصيف واج‌هاي خيشومي تأكيد دارد. داده‌هاي اين پژوهش از فهرست واژه هاي زايا كه حاوي حدود ۵۵۰۰۰ واژه است، به‌دست‌آمده ‌است.