بررسي رويكردهاي سنّتي سبك شناسي در خمسه نظامي

سبك و سبك شناسي از مباحث داراز دامن و گستردۀ حوزۀ ادبيات و نقد ادبي است كه با تاريخ ادبيات و زبان شناسي نيز پيوند دارد. از اينرو بررسي سبك شناسانۀ متون نظم و نثر ادبي و ديدگاه هاي شاعران و نويسندگان از اهميّت خاصي برخوردار است كه همواره مورد توجّه محققان و پژوهشگران اعصار گذشته و روزگار معاصر بوده است. در اين مقاله برآنيم تا با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و روش تحليلي – توصيفي، پس از تعريف اصطلاحات و رويكردهاي سبك‌شناسي سنّتي و زير مجموعه هاي آن (سبك شناسي شمّي، عاطفي، بياني و تفسيري)، شواهدي از خمسۀ نظامي گنجه اي بياوريم و از اين راه ديدگاه‌ها و نگاه تازه و نو او را دربارۀ شعر و شاعري، براساس آن رويكردها، بررسي كنيم. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه نظامي گنجه اي شاعر برجسته و سبك‌سازي است كه شيوۀ شاعري خاص خود را داشته است. او با خلّاقيت در ساختن تركيبات خاص و تازه (اشتقاق و مركب‌سازي)، ابداع معاني جديد و مضامين نو، دقّت در وصف، تصوير جزئيات و توصيف‌هاي زيبا و دقيق، انتخاب الفاظ و چينش مناسب در محور همنشيني و جانشيني، به كار بردن تشبيهات و استعارات مطبوع و دل انگيز، اطناب، تناسب و تكرار دست به ابتكاراتي زده است و با هنجارگريزي شيوۀ بيان مخصوص (سبك شخصي) خود را يافته و سبك نو و طرز جديد خود را بنيان نهاده است و در طول دوران، پيروان و مقلّدان بسياري نيز يافته است.