ارزيابي تأثير كشت مخلوط گندم با گاودانه و خلر بر تراكم و تنوع علف‌هاي‌هرز در سامانه‌هاي مختلف خاك‌ورزي

به‌منظور بررسي اثر الگوهاي مختلف كشت مخلوط سري‌هاي افزايشي گاودانه و خلر بر تنوع و تراكم علف‌هاي‌هرز در كشت گندم تحت سامانه‌هاي مختلف خاك‌ورزي، آزمايشي به‌صورت كرت‌هاي خردشده بر پايه طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه ايلام در دو سال زراعي 98-1397 و 99-1398، اجرا شد. كرت‌هاي اصلي شامل خاك‌ورزي در سه سطح (خاك‌ورزي متداول، خاك‌ورزي حداقل و بدون خاك‌ورزي) و كرت‌هاي فرعي، شش سري كشت مخلوط افزايشي گاودانه، خلر با گندم (كشت خالص گندم، كشت مخلوط افزايشي 100 درصد گندم+50 درصد گاودانه، كشت مخلوط افزايشي 100 درصد گندم+50 درصد خلر، كشت خالص گاودانه، كشت خالص خلر و شاهد (بدون كشت گياه زراعي) بودند. صفات مورد بررسي شامل جمعيت، تنوع و تراكم علف‌هاي‌هرز بودند. نتايج نشان داد كشت مخلوط افزايشي گندم+گاودانه موجب كاهش تراكم علف‌هاي‌هرز بيشتر از ساير تيمارها شد. ميزان كاهش تراكم بوته علف‌هاي‌هرز در الگوي كاشت گندم+گاودانه و گندم+خلر تحت شرايط بدون خاك‌ورزي نسبت به شاهد به‌ترتيب 77 و 9/69 درصد بود. اين ميزان كاهش تحت شرايط خاك‌ورزي حداقل به‌ترتيب 1/80 و 1/76 درصد و در خاك‌ورزي متداول به‌ترتيب 2/70 و 5/54 درصد بود. بيشترين شاخص‌ تنوع علف‌هاي‌هرز (شانونوينر، بريلويين و غناي گونه‌اي مارگالف) در شاهد و كشت خالص خلر مشاهده شد. خاك‌ورزي متداول بيشترين تعداد و تنوع علف‌هاي‌هرز را به خود اختصاص داد. در هر دو سال بيشترين شاخص غالبيت (38/0) در الگوي كاشت گندم+گاودانه مشاهده شد. بر اساس نتايج اين تحقيق، كشت مخلوط افزايشي گياهان بقولات با گندم مي‌تواند گامي مؤثر در راستاي مديريت علف هاي هرز در سامانه‌هاي كشاورزي پايدار باشد.