كاربست شواهد عصب‌شناختي در حقوق كيفري نوين با تأكيد بر دادرسي عصب‌شناختي كانادا و بريتانيا

زمينه و هدف: از زمان پديداري دانش نوين عصب-حقوق، شاهد رشد فزاينده شواهد عصب­ شناختي در دادگاه­ هاي كيفري نظام ­هاي پيشرفته حقوقي همچون بريتانيا و كانادا هستيم. متعاقب آموزه­ هاي متعددي كه در دادرسي­ هاي عصب­ شناختي رسميت يافته، تغييرات هنجاري و رويه­ اي قابل توجهي در نظام عدالت كيفري اينگونه كشورها ايجاد شده است. صرف نظر از برخي كاستي ­ها و ضعف­ هاي كنوني عصب­ شناسي، كاركرد حداقلي اين دانش تجربي در حقوق مي­ تواند نظام قضايي را در نيل به اقتضاي عدالت كيفري، ياري رساند. از آنجا كه در حال حاضر ادبيات بسيار اندكي از دانش عصب-حقوق در كشورمان وجود دارد، تبيين و بررسي بخش مهمي از مباحث عملي آن در حوزه دادرسي عصب­ شناختي، مي­ تواند گام بسيار ارزنده و شايسته­ اي براي توسعه رويه قضايي و پيش ­روي دانش حقوقي كشورمان نسبت به علم روز جهان باشد. مسئله اصلي كه پژوهش حاضر به دنبال آن مي­ باشد، تبيين مرز توسعه­ يافته­ ي رويه قضايي در استعانت به شواهد عصب­ شناختي به عنوان امارات اثبات دعوي است. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نوع نظري به ‌روش توصيفي-تحليلي مي باشد و روش جمع‌آوري اطلاعات آن به صورت كتابخانه اي با مراجعه به اسناد، كتب و مقالات است. يافته‌ها: شواهد عصب ­شناختي در دعاوي مختلف براي ارزيابي مجازات اعدام، پيش­ بيني مخاطرات آتي، كيفيت مسئوليت كيفري، اعتياد، مصرف مواد مخدر، سنجش وضعيت رواني بزهكار، اهليت، پرخاشگري، كيفيت مشاورت يا معاونت در ارتكاب جرم و مانند آن در دادرسي قضايي بريتانيا و كانادا به كار رفته­ اند. ملاحظات اخلاقي: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعايت اصالت متون، صداقت و امانت­داري رعايت شده است. نتيجه‌گيري: در مجموع دريافتيم كه در حال حاضر، استفاده از شواهد عصب­ شناختي در دادرسي­ هاي كيفري در بيشتر موارد براي كالبدشكافي مسئوليت كيفري صورت مي­ گيرد كه «نارسايي شناختي»، «خطرناك بودن» و «اختلال عصبي يا رواني» مجرم از مهم­ترين شاخص­ هاي آن در رويه قضايي بريتانيا و كانادا مي­ باشند.

No English Abstract