جايگاه اصل پاسخگويي در تحقق حقوق شهروندي در نظام سياسي

زمينه و هدف: دستيابي به حقوق شهروندي يكي از امور دشوار و در عين كاربردي براي نظام­ هاي سياسي و اجتماعي است. با توجه به اثرگذاري اصل پاسخگويي در تحقق حقوق شهروندي، پژوهش حاضر به اين مسأله مي ­پردازد كه اصل پاسخگويي از چه راه­ هايي مي­ تواند بر تحقق حقوق شهروندي اثرگذار باشد؟ مواد و روش‌ها: روش مورد استفاده در پژوهش حاضر توصيفي - تحليلي است كه با بهره­ گيري از منابع اسنادي و كتابخانه­ اي، اطلاعات مورد نياز بحث درباره اصل پاسخگويي و حقوق شهروندي جمع­ آوري شده است. يافته‌ها: يافته ­ها نشان مي­ دهد كه اصل پاسخگويي از طريق شفافيت در امور سياسي، ايجاد رقابت بر مبناي انديشه تحزب، آزادي عمل جامعه مدني، آزادي نقد و انتقاد، تمركززدايي از فعاليت ­ها و اقدامات دولت، جابجايي قدرت و همچنين روابط مبتني بر اعتماد در جامعه است تا از اين طريق هم عملكرد شهروندان در برابر يكديگر و هم عملكرد رهبران سياسي در برابر مردم تابع اصل مسؤوليت ­پذيري شود. ملاحظات اخلاقي: در نگارش مطالب مقاله حاضر، اصول ارجاع­ دهي و امانت­داري رعايت شده است و تحقيقي اصيل محسوب مي­ شود. نتيجه‌گيري: نتايج نشان مي ­دهد كه تحقق حقوق شهروندي از جهت كمي و كيفي نيازمند تحول است. در ابعاد كمي، كاستن از قدرت دولت، تمركززدايي، قدرت بخشيدن به جامعه مدني، وجود احزاب و گروه­ هاي متعدد و همچنين جابجايي قدرت مقامات سياسي و اداري مـي ­تواند اصل مسؤوليت ­پذيري را ترويج ببخشد و نظام سياسي را در راستاي مطالبات واقعي شهروندان هدايت كند. اما در بعد كيفي، نيازمند ساختن روابط مبتني بر اعتماد ميان شهروندان (اعتماد افقي) و روابط مبتني بر اعتماد ميان شهروندان و حاكمان (اعتماد عمودي) هستيم. به علاوه اينكه اصل پاسخگويي در صورت وجود آموزش مناسب و اصول فرهنگي مبتني بر برابري و آزادي شهروندي مي­ تواند باعث تحقق حقوق شهروندي گردد.

No English Abstract