بررسي علل ضعف‌ تسنن‌ در خراسان‌ سده هاي پنجم تا نيمه قرن هفتم هجري

تسنن مدت شش قرن، مذهب رسمي و اكثريت در خراسان بود. طي قرون پنجم تا اواسط قرن هفتم هجري، برخي عوامل باعث تضعيف اين مذهب شده بود. شناسايي و تحليل اين عوامل، موضوع بررسي اين مقاله است كه با استفاده از منابع تاريخي، مذهبي، رجال و طبقات، كتابهاي ادبي و جغرافيايي به آن پرداخته شده است. مهمترين چالش تسنن، رشد و گسترش تشيع بود كه مقوله جداگانه و مستقلي براي بحث و پژوهش است و در اين نوشتار به بقيه علل پرداخته مي‌شود. برخي عوامل بيروني و دروني در ايجاد چالش و تضعيف تسنن مؤثر بوده‌اند. اين عوامل بيشتر در نيمه دوم قرن پنجم، قرن ششم و هفتم اتفاق افتاد. فرقه گرايي، درگيريهاي تسنن با تشيع و مهاجرت علما، از عوامل دروني به شمار مي‌روند و عوامل بيروني همانند وابستگي به حكومتها، حمله غزان و حمله مغول بودند. البته حمله مغول عامل تسريع كننده افول تسنن در خراسان بود.