شكار حيوانات توسط اشراف قاجار و پيامدهاي زيست‌محيطي آن

اين مقاله به موضوع شكار و جايگاه آن در زندگي شاه و اشراف قاجاري از زاويۀ پيامد آن براي محيط‌زيست پرداخته است. در دورۀ قاجاريه، به دنبال نوسازي نظامي و پيشرفت ادوات و ابزار شكار، رفتار با محيط‌زيست تغيير كرد. يكي از جلوه‌هاي اين تغيير در حوزۀ شكار اتفاق افتاد كه از تفريحات ديرين دربار و اشراف ايراني بود. مبناي اين پژوهش، واكاوي و بررسي تحليلي اطلاعات موجود در منابع نوشتاري اين دوره است كه با رويكردي توصيفي و تحليلي انجام شده است. هم‌زمان تلاشي صورت گرفته است تا گونه‌هاي جانوري و دامنۀ شكار آن‌ها نمايانده شود. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه اشراف قاجاري اعم از شاه، شاهزادگان، سطوح پايين‌تر مرتبط با ساختار قدرت و حتي زنان حرم سهم چشمگيري در شكار گونه‌هاي مختلف جانوري اين روزگار داشته‌اند. پيوند استوار اشراف قاجاري با مقولۀ شكار، مسأله نبودن محيط‌‌زيست و نبود يك ساز‌و‌كار نظارتي قانوني، سبب افزايش شكار، برخورد سهل‌انگارانه با طبيعت و فراهم شدن زمينۀ نابودي و كاهش برخي گونه‌هاي جانوري شده است. در كنار اين طيف، گروهي ديگر كه غيرايراني بودند، در هيئت جهانگرد، ديپلمات و يا مستشار نظامي با برخورداري از امتياز ويژه‌اي كه شاهان يا شاهزادگان در اختيارشان گذاشته بودند، به اين تفريح روي آورده بودند. اين شكار بي‌رويه پيامدهاي مخربي براي محيط‌زيست و حيات وحش ايران داشت كه در پژوهش حاضر تلاش شده است ابعاد آن نمايانده شود.