تأثيرسنجي قرائت ديني بر خوانش متفاوت از جايگاه اجتماعي زنان در انديشه گفتمان فقاهتي و نوانديشان ديني پس از انقلاب اسلامي

هدف اصلي مقاله حاضر بررسي تأثير عوامل محيطي-ايدئولوژيكي و قرائت ديني بر خوانش متفاوت از مفهوم حقوق زنان در انديشه گفتمان اسلام سياسي فقاهتي و نوانديشان ديني پس از انقلاب اسلامي بر مبناي نظريه كوئنتين اسكينر است. از همين رو سوالي كه مطرح مي­شود عبارت است از اينكه «اختلاف آراء انديشمندان فقه محور و نوانديشان ديني در خصوص جايگاه اجتماعي زنان از چه عاملي نشأت گرفته است؟» نتايج حاصل از تحقيق كه با روشي توصيفي-تحليلي و آزمون نظريه با مورد بدست آمده است، نشان مي­دهد كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران، با ورود به عرصه عملي سياست و بخصوص از دهه هفتاد، با مسائل جديدِ علمي، آراء سياسي تازه و روش ­هاي نوينِ ­تفسيرِ متون ديني روبرو شديم. يكي از جريانهايي كه براي تفسير متون ديني از روش­هاي جديد استفاده كرد جريان نوانديشي ديني است. اين جريان با اتخاذ روش هرمنوتيك، دين را به گونه­ اي تفسير نمود كه قابليت پذيرش حقوق زنان، آنگونه كه امروزه بيان مي­شود و متناسب با عصر كنوني است را داشته باشد، تا به زعم خود كرامت زنان متناسب با شرايط روز حفظ گردد و از بي ­عدالتي نسبت به آنها جلوگيري شود. همزمان با آنها، گفتمان فقاهتي، با تأكيد بر روش فقهي و سنتي عالمان ديني، به حفظ جايگاه دين در حوزه مسائل اجتماعي جهت تأمين سعادت ابدي انسان­ها مي ­انديشيد. آنها در همين راستا، فهم فقه محورانه از دين را ضروري مي­دانند. به باور اين گفتمان، حقوق محوله به زنان در جوامع اسلامي، برخاسته از فطرت آنها است و تنها با استناد به چهارچوب احكام اسلامي-فقهي قابل فهم است.