چيستي محاكات در ميراث منطقي مسلمانان

«محاكات» مفهومي است كه از فلسفه يوناني به آثار علمي انديشمندان مسلمان راه يافته و دست‌كم از زمان فارابي در منابع منطقي مطرح بوده است. منطق‌دانان مسلمان اين مفهوم را در چارچوب شعر منطقي تحليل كرده‌اند. نوشتار حاضر بر آن است تا ابعاد مختلف چيستي محاكات را در آثار منطقي مسلمان واكاوي كند. روش اين تحقيق كتابخانه‌اي است و پردازش اطلاعات آن به شكل توصيفي ـ تحليلي صورت مي‌پذيرد. از منظر منطق‌دانان مسلمان، محاكات عبارت است از ارائه امر شبيه به شيء از طريق تخييل يا همان تصويرسازي ذهني. در شعر منطقي، محاكات ابتدا در ذهن گوينده شكل مي‌گيرد و پس از ارائه كلام شعري و دريافت آن از سوي مخاطب، شاهد تحقق محاكات در ذهن مخاطب خواهيم بود كه غالباً در پي آن، انفعال نفساني برانگيخته مي‌شود. در هنرهاي ديگري چون نقاشي، مجسمه‌سازي، عكاسي، تئاتر و فيلم، علاوه بر دو محاكات مذكور، محاكات سومي نيز در ضمن اثر هنري شكل مي‌گيرد.