بررسي حيات برزخي و سماع موتي از ديدگاه ماتريديان و سلفيان

مسئله حيات برزخي و سماع موتي، از مباحث مهم و پرمناقشه اعتقادي در ميان عالمان ماتريديه و سلفيه است. در اين جستار، با استفاده از منابع كلامي آنها اين آموزه را بررسي مي‌كنيم. ماتريديان، زنده‌بودن اولياي الاهي را در برزخْ عنصري، و تصرف صالحان در هستي را به اذن خدا مشروع مي‌دانند. آنها بر آگاهي رسول ‌خدا k از اوضاع امت در برزخ تأكيد مي‌كنند، و به طلب كمك از مردگان و ارتباطشان با اهل دنيا و سماع موتي اذعان دارند؛ اما سلفيان با ابطال حيات عنصري رسول‌ خدا k و صالحان، حيات جسماني‌شان را منحصر در زمان پرسش فرشتگان، و عرضه اعمال امت براي پيامبر k و ديگران به وسيله ملائكه مي‌دانند. متكلمان سلفي با رد درخواست حاجت از پيامبر k در برزخ، وقوع كرامت از صالحان را فعل الاهي مي‌دانند، با اين حال، طلب كمك از آنها در كارهاي نامتعارف را در حال ممات شرك مي‌دانند. ابن‌تيميه با اعتقاد به سماع موتي و ارتباط برزخيان با زائران، كمك‌‌خواستن را عملي شرك‌آميز مي‌داند؛ ولي اغلب سلفيان، ارتباط مردگان با اهل دنيا و سماع موتي را انكار كرده‌اند.