معرفي و بررسي ويژگي‌هاي زباني حماسۀ مذهبي صحيفۀ قاصريه

صحيفۀ قاصريه سرودۀ غلامرضا قاصر كرماني از شاعران دورۀ قاجاري، در پنج مقصد است: مقصد نخست به حسب حال نويسنده، مقصد دوم شهادت اطفال در حادثۀ عاشورا، به‌خصوص طفلان مسلم، عبدالله بن حسن و علي‌اصغر، مقصد سوم به وقايع ستم بر امام حسين (ع) و بريدن سر آن حضرت تا اثبات حقانيت امام با ذكر اعتراف گروهي از نصارا و يهوديان در حضور يزيد، مقصد چهارم به فضيلت علما و طلاب با تأسي از احاديث و حكايات مربوط به پيامبر اسلام تا امامان معصوم، مقصد پنجم مناجات شاعرانه كه نقل مضموني از صحيفۀ سجاديه است. مقالۀ حاضر با روش توصيفي ـ تحليلي درصدد معرفي دقيق صحيفۀ قاصريه و بيان ويژگي‌هاي برجستۀ سبكي و زباني اثر و نشان‌دادن جايگاه و اهميت آن در ميان حماسه‌هاي مذهبي است. نتايج نشان مي‌دهد كه حماسه در زمينه و مضمون‌هاي سروده‌شده، تازه و نو است؛ به‌خصوص در بيان تألمات و رنج‌هاي وارد شده بر كودكان در حادثۀ عاشورا، ازجمله طفلان مسلم كه شاعر به تفصيل رويدادهاي مربوط به شهادت آنان را براي آشكاركردن چهرۀ بي‌رحمانۀ دشمن و جلب نظر خواننده به وقايع رخ‌داده‌شده، بيان كرده است. لحن به‌كاررفته در اين حماسه، لحني نزديك به تعزيه است و اين شيوه، حادثۀ غمناك عاشورا را پيش از پيش براي خوانندگان مجسّم مي‎كند. از ديدگاه زباني تحت تأثير سبك بازگشت ادبي، به‌‌خصوص زبان شعري فردوسي است و از منظر فكري، بيان غم‌ها و دغدغه‌هاي فردي است كه با روحيات و اعتقادات مذهبي شديد، مسائل را از دريچۀ ذهن و زبان خود مي‌نگرد و آنها را نقل مي‌كند. نوع پژوهش بنيادي، از گونۀ تحليل محتواي كيفي است كه مطالب مورد نظر با روش كتابخانه‌اي جمع‌آوري شده است.