بررسي تأثير تردد تانكرهاي حامل آب بر خصوصيات هيدروليكي خاك در مراتع قشلاقي دشت آق‌قلا

يكي از مهم‌ترين شاخص‌هاي ارزيابي كيفيت خاك پارامتر نفوذ آب به خاك و هدايت هيدروليكي است، كه در مسائل مختلف آبخيزداري، مديريت و حفاظت آب و خاك و مدلسازي هيدرولوژيكي نقش كليدي دارد. عوامل متعددي هم‌چون ويژگي‌هاي ذاتي خاك، ميزان پوشش گياهي، نوع استفاده از اراضي و فشردگي خاك بر ميزان نفوذ تاثير گذارند. بهره‌برداران مراتع قشلاقي شهرستان آق‌قلا تقريباً در تمام طول دوره چرايي با مشكل تأمين آب شرب براي دام‌هاي خود مواجه هستند و براي حل اين مشكل، به خريد و حمل آب شرب مورد نياز دام‌ها از طريق تراكتور و تانكر اقدام مي‌كنند. هدف از اين تحقيق بررسي و كمّي سازي اثرات تردد مداوم تانكرهاي حامل آب بر روي ويژگي‌هاي هيدروليكي خاك سطحي مراتع است. براي تحقق اين هدف، ميزان هدايت هيدروليكي به وسيله دو روش صحرايي و يك روش آزمايشگاهي اندازه‌گيري و از طريق آزمون آماري t مستقل خصوصيات هيدروليكي خاك بين دو گروه شاهد و تيمار مسير عبور چرخ‌هاي تراكتور و تانكر مورد مقايسه قرار گرفت. تحليل آماري نتايج به‌دست آمده نشان داد ميزان ميانگين هدايت هيدروليكي در روش‌هاي نفوذسنج مكشي، استوانه دوگانه و روش آزمايشگاهي در منطقه شاهد به‌ترتيب 2.19، 14.93 و 2.76 و تيمار مسير تردد تراكتور و تانكر به‌ترتيب 1.26، 6.93 و 1.84 است. به‌عبارتي اختلاف معناداري در سطح اطمينان 95 درصد بين مقادير دو گروه شاهد و تيمار در روش‌هاي نفوذسنج مكشي و استوانه دوگانه در مسير عبور چرخ‌هاي تراكتور و تانكر وجود دارد كه با توجه به افزايش مساحت مسيرهاي تردد، پيامدهاي اكولوژيكي متعددي را در طولاني مدت ايجاد خواهد كرد. همچنين نتايج بررسي ويژگي‌هاي فيزيكي و شيميايي خاك منطقه مورد مطالعه نشان داد كه به غير از پارامتر pH در ساير پارامترهاي اندازه‌گيري شده اختلاف معناداري در سطح 5 درصد بين عرصه مسيرهاي تردد و شاهد وجود دارد.