روند شكل‌گيري مفهوم انتزاعي نجات‌بخش در مسيحيت، بر اساس مباحثات سنت آگوستين با اسپسگان مانوي در متون افريقاي قرون اوليه‌ ميلادي

ادعاي اينكه عيسي(ع) جسم فيزيكي نداشته و مصلوب نشده است، اولين بار توسط شاخه‌هاي گنوستيك مسيحي، نظير مانوياني كه به شاخه‌ مسيحيت ملحق شده بودند، مطرح شد. اين امر تفاوتي اساسي بين مسيح‌شناسي مانوي و آيين سنتي مسيحي محسوب مي‌شود. در اين مقاله‌ تحليلي ـ كيفي، ابتدا خلاصه‌اي از روند طرح تجسم الهي در پيكر عيسي مسيح بر اساس اناجيل و رسائل مسيحي، و سپس معرفي سه عيسايي كه مانويان به آن باور داشتند، مي‌آيد. در ادامه، اثرپذيري متقابل اين دو آيين در طرح تصوير عيسي(ع) به‌عنوان نجات‌بخش، بر اساس متون يافت‌شده از افريقاي قرون اوليه‌ ميلادي بررسي شد. مباحثات اسپسگان مانوي با سنت آگوستين درباره‌ تجسم مادي يا الهي حضرت عيسي(ع) در هنگام آفرينش و تصليب، با تكيه بر مطالب انجيل، نامه‌هاي پولس و متون مانويان، اساس تحليل بود و نشان داد كه روند شكل‌گيري مفهوم انتزاعي نجات‌بخش، يك اثرپذيري دوسويه در بين مسيحيان و مانويان، در قرون نخست ميلادي بوده است.