مكان يابي QTL‌هاي كنترل‌كننده برخي صفات مورفولوژيكي در لاين‌هاي اينبرد نوتركيب گندم نان

QTL mapping for some morphological traits in recombinant inbred lines of bread wheat

به­منظور شناسايي QTL­هاي كنترل­كننده صفات مورفولوژيك در گندم نان، 148 لاين اينبرد نوتركيب گندم نان بهاره حاصل از تلاقي رقم Yecora Rojo(زودرس و پاكوتاه به­عنوان والد پدري با منشاء آمريكا ) و ژنوتيپ No.49 (ديررس و پابلند به­عنوان والد مادري با منشاء سيستان و بلوچستان) به­همراه والدين مورد مطالعه قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل طول پدانكل، طول سنبله، طول ريشك، طول برگ پرچم، تعداد سنبله، وزن سنبله و تعداد دانه در سنبله بود. نقشه پيوستگي براساس 202 نشانگر (177 نشانگر ريزماهواره و 51 نشانگر رتروترانسپوزون) در اين مطالعه مورد استفاده قرار گرفت كه طول نقشه حدود 36/691 سانتي مورگان با ميانگين فاصله 42/3 بين هر جفت نشانگر بود و 21 كروموزوم گندم نان را پوشش مي­داد. تجزيه QTL بر اساس روش مكان­يابي فاصله­اي مركب (CIM) انجام شد و براي QTL­هاي شناسايي شده، اثرات افزايشي برآورد گرديد. نتايج تجزيه QTL نشان داد كه براي ارتفاع بوته طول پدانكل، طول سنبله، طول ريشك، طول برگ پرچم و تعداد دانه در سنبله يك QTL­ به ترتيب روي كروموزوم­هاي 7B،5A ، 3A، 4A، 3Aو 3Aو دو QTL­براي تعداد سنبله و وزن دانه در سنبله برر وي كروموزوم­هاي 3Aو 2Dو براي وزن سنبله سه QTLبر روي كروموزوم­هاي 2A ، 5Dو 7Dشناسايي و مكان­يابي گرديد. در بين QTL­هاي شناسايي شده QSNS3Aبيشترين اثر افزايشي را داشت. براي صفات طول پدانكل، وزن سنبله، تعداد دانه در سنبله و وزن دانه در سنبله اثر افزايشي منفي QTL­هاي مكان­يابي شده نشان­دهنده توارث الل مطلوب در اين جايگاه از والد No.49 به نتاج بود. واريانس فنوتيپي توجيه­شده توسط اين QTL­ها از 93/4 تا 63/13 درصد متغير بود. در اين مطالعه تعداد QTL­هاي شناسايي شده براي خصوصيات مرتبط با سنبله گندم بسيار كم بودند كه مي­تواند به دليل تعداد بالاي QTL­هاي با اثر كم، وجود اثرات متقابل و همچنين اثرات محيطي باشد.