ارزيابي پتانسيل عملكرد ژنوتيپهاي جو و شناسايي صفات مرتبط با بهبود عملكرد دانه آن در شرايط ديم

Evaluation of rainfed barley genotypes and identification of traits related to improving grain yield

به منظور شناسايي ژنوتيپ‌هاي برتر جو در مزارع زارعين و تعيين صفات مرتبط با بهبود عملكرد دانه، 12 رقم و لاين انتخابي از برنامه‌هاي اصلاحي جو مؤسسه تحقيقات كشاورزي ديم در قالب پروژه ارتقاء امنيت غذايي ارزيابي شدند. اين پژوهش در مزارع كشاورزان دو شهرستان دلفان و خرم‌آباد (منطقه ايمان‌آباد) در استان لرستان در سال زراعي 97-1396 انجام شد. ميانگين عملكرد دانه ژنوتيپ‌ها در منطقه ايمان‌آباد از 2888 كيلوگرم در هكتار براي لاين G5 تا 4500 كيلوگرم در هكتار براي رقم قافلان متغير بود. در شهرستان دلفان، ارقام قافلان، سهند و لاين‌هاي G7 و G11 نسبت به رقم شاهد آبيدر به ترتيب افزايش عملكرد 10، 8، 11 و 8 درصدي نشان دادند. نتايج تجزيه همبستگي و باي‌پلات GT در مناطق اجراي آزمايش نشان داد، عملكرد بيولوژيك و سپس تعداد روز تا سنبله‌دهي بيشترين همبستگي را با عملكرد دانه دارا بودند. از اين‌رو، صفات مذكور مي‌توانند بعنوان معيار گزينش مناسب براي شناسايي ژنوتيپ‌هاي پرمحصول در برنامه به‌نژادي جو ديم در نظر گرفته شوند. همچنين بررسي نتايج همبستگي نشان داد، همبستگي مثبت يا منفي اجزاء عملكرد شامل تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه با عملكرد دانه، به محيط وابسته بود. بر اساس نتايج اين پژوهش، رقم قافلان با بيشترين ميانگين عملكرد دانه (4594 كيلوگرم در هكتار) و زودرسي براي كاشت در ديمزارهاي مناطق سرد و معتدل سرد توصيه مي‌شود

Twelve cultivars/ breeding lines were tested on field's farms at two sites, Delfan and Khorramabad (Imanabad region), to identify the best barley genotypes and to determine characteristics related to improving grain yield, during the 2017-2018 cropping season. The mean grain yield of genotypes in the Imanabad region ranged from 2888 kg/ha (for breeding line G5) to 4500 kg/ha (Qaflan cultivar). In the Delfan region, cultivars, Qaflan and Sahand, and two breeding lines, G7 and G11, increased yields by 11, 8, 10 and 8 percent compared to control cultivar, Abidar, respectively. The results of correlation analysis and GT-biplot showed the high correlation between grain yield with BY and then DM at two sites. Therefore, BY and DH can be considered efficient selection indicators for the identification of genotypes with high performance in barley breeding under rainfed conditions. Correlation findings also showed that the positive or negative correlation between yield components, including KNS and TKW, and grain yield depended on the environment. Based on the results of this study, the Qaflan cultivar with the highest grain yield (4594 kg/ha) and earliness can be recommended in land-dry, cold and temperate-cold regions